Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 76 | ΣΕΠ 2026
Η αμερικανική εισβολή και η απαγωγή του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, έφεραν τη Βενεζουέλα σε μία νέα ιστορική φάση. Με την εκδίκαση της υπόθεσής τους στις ΗΠΑ να είναι προγραμματισμένη για το 2027 και τους δύο να παραμένουν φυλακισμένοι, η χώρα βαδίζει σε όλο και πιο δυσμενή κατάσταση, με τις ΗΠΑ να έχουν επιβάλει ένα καθεστώς ελέγχου και οικονομικού στραγγαλισμού. “Έχουμε βγάλει 20 φορές το κόστος του πολέμου”, ανέφερε ο Τραμπ, με τα λόγια του να μην φαίνονται να απέχουν και τόσο από την πραγματικότητα, καθώς διεθνείς οργανισμοί, προσκείμενοι στα συμφέροντα των ΗΠΑ και με ισχυρή επιρροή, σπεύδουν να εκθειάσουν υποκριτικά τη βενεζουελάνικη οικονομία, την οποία μέχρι πρότινος υποτιμούσαν όταν δεν ευθυγραμμιζόταν με τις αμερικανικές επιταγές.
Οι ΗΠΑ πλέον ενθαρρύνουν τη νέα αυτή φάση της χώρας, για την οποία οι ίδιες είναι υπεύθυνες. Η φημολογία πως ο Μάρκο Ρούμπιο “ράβει και κόβει” στα κέντρα εξουσίας της Βενεζουέλας και δίνει εντολές στη νέα πρόεδρο, Ντέλσι Ροδρίγκες, μέσα από τον όχι και τόσο επίσημο δίαυλο επικοινωνίας, της εφαρμογής WhatsApp, μπορεί να συμπυκνώσει το κλίμα που επικρατεί διεθνώς γύρω από τη βενεζουελάνικη πραγματικότητα.
Το πετρέλαιο αποτέλεσε το μήλον της έριδος της στρατιωτικής αντιπαράθεσης κατά τους προηγούμενους μήνες και η Ουάσιγκτον έταξε ενίσχυση της παραγωγής, η οποία είχε μειωθεί δραστικά λόγω του εμπάργκο. Αλλά πίσω από αυτές τις υποσχέσεις κρυβόταν ένα ευρύτερο σχέδιο. Τα αμερικανικά συμφέροντα θα αγόραζαν το βενεζουελάνικο πετρέλαιο και θα έφερναν την απαραίτητη ρευστότητα που στερούταν η βενεζουελάνικη οικονομία. Αυτή τη στέρηση την ενίσχυσε περαιτέρω ο στρατιωτικός αποκλεισμός, ο οποίος δεν επέτρεπε σε εμπορικούς διεθνείς εταίρους της Βενεζουέλας να παραλάβουν το πετρέλαιό της.
Οι εξελίξεις σήμερα διαψεύδουν αυτές τις υποσχέσεις, καθώς αμερικανικές εταιρείες, όπως η Chevron, αυξάνουν την παρουσία τους και την παραγωγή, με πάνω από 500.000 βαρέλια την ημέρα να κατευθύνονται πλέον προς τα αμερικανικά διυλιστήρια. Την ίδια στιγμή, τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου κατατίθενται σε τραπεζικούς λογαριασμούς υπό αμερικανικό έλεγχο ενώ μέχρι τα μέσα του 2026 υπολογίζεται πως περίπου 13 δισ. δολάρια είχαν περάσει από αυτόν τον μηχανισμό και μόνο ένα μικρό μέρος είχε επιστρέψει στο Καράκας.
Η ατυχία των δύο μεγάλων σεισμών της 24ης Ιουνίου έπαιξε κι αυτή έναν σημαντικό ρόλο. Εκτός από το ότι αποκάλυψε πως το εμπάργκο των ΗΠΑ είχε αναγκάσει την πολιτεία να χτίσει με φθηνά και όχι ανθεκτικά υλικά χιλιάδες κατοικίες, έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, με εκτιμήσεις να αναφέρουν πως κάτω από τα ερείπια που παραμένουν βρίσκονται ακόμα χιλιάδες αγνοούμενοι, ενώ δημιούργησε ένα νέο οικονομικό σοκ σε μία ήδη ταλαιπωρημένη οικονομία. Αν κάποιες εκτιμήσεις μιλούσαν για ζημιές δισεκατομμυρίων, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά τις άμεσες υλικές ζημιές στα 19,6 δισ. δολάρια, ενώ το κόστος της ανασυγκρότησης μπορεί να είναι πολλαπλάσιο. Τα έσοδα από το πετρέλαιο των τελευταίων μηνών που έχουν δεσμεύσει οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καλύψουν ένα μέρος του κόστους. Όμως, σαν από μηχανής θεός, οι ΗΠΑ δεν εμφανίζονται διατεθειμένες να πάψουν να ξεζουμίζουν την οικονομία της Βενεζουέλας, αλλά αντίθετα προσέφεραν βοήθεια με συνεργεία συνοδευόμενα από χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες. Την εμφάνισή τους έκαναν και σιωνιστές γενοκτόνοι, που μαζί με τους Αμερικανούς στρατιώτες αναλαμβάνουν επιχειρήσεις, θεωρητικά σωστικών συνεργείων, πρακτικά μίας στρατιωτικής εισβολής που αυτή τη φορά δεν απαιτεί περίπλοκα και εξειδικευμένα επιχειρησιακά σχέδια από τις επίλεκτες δυνάμεις, αλλά μία φοβική και συμβιβασμένη εξουσία.
Οι υποσχέσεις της προέδρου για την ανέγερση 4.000 νέων κατοικιών μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026, με τη συνεργασία κρατικών υπηρεσιών και ιδιωτών εργολάβων, εκτός από το ότι αποτελούν μία σταγόνα στον ωκεανό, καθώς περίπου 24.000 κατοικίες έχουν καταρρεύσει ή κριθεί ακατάλληλες προς κατοίκηση, προϊδεάζουν για μία προσπάθεια να ιδιωτικοποιηθεί ακόμη περισσότερο η οικονομία. Πώς φτάσαμε όμως σε αυτές τις εξελίξεις και ποια είναι η θέση των λαϊκών μαζών απέναντί τους;
Είναι γεγονός πως, μετά από 6 μήνες από την αμερικανική εισβολή και τη διάθεση συνεργασίας που ανέπτυξαν αξιωματούχοι της μπολιβαριανής κυβέρνησης, τμήματα της κυβέρνησης είχαν ήδη θέσει τα θεμέλια για την υποταγή στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Τα φιλοαμερικανικά αντανακλαστικά τους ήταν καλά, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο πως η τρομοκρατία των ΗΠΑ είχε οδηγήσει τμήματα της αστικής τάξης της Βενεζουέλας να έχουν εξετάσει εναλλακτικό σχέδιο. Η νέα πρόεδρος, Ντέλσι Ροδρίγκες, έσπευσε να δώσει τα εχέγγυα στη Δύση και αποτέλεσε γρήγορα το κεντρικό πρόσωπο της νέας πολιτικής κατεύθυνσης που χάραξε η κυβέρνηση. Ο συμβιβασμός της νέας ηγεσίας που αναδείχθηκε ήταν σαφής, στην προσπάθεια να διαχειριστούν την κατάσταση, ελπίζοντας πως θα αμβλύνουν την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και θα αντιμετωπίσουν ένα πρόβλημα το οποίο γινόταν όλο και πιο έντονο και για το οποίο δεν ήταν υπεύθυνοι. Με το πιστόλι στον κρόταφο, επιλέχθηκε ένας συμβιβασμός.
Για χρόνια η εργατική τάξη φαινόταν να στηρίζει ή τουλάχιστον να ανέχεται την πολιτική του Μαδούρο που είχε ως αιχμή του δόρατος την κόντρα με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό επιδιώκοντας να συνεχίσει την πολιτική που ανέπτυξε ο Τσάβες. Η συσσωρευμένη οργή που χαρακτηρίζει τους λαούς της Λατινικής Αμερικής απέναντι στα εγκλήματα των ΗΠΑ, φαινόταν να ήταν αρκετή για να διατηρήσει είτε την φιλοκυβερνητική στάση των φτωχών λαϊκών στρωμάτων είτε την ανοχή τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης το 2019, όταν ο Χουάν Γκουαϊδό αυτοανακηρύχθηκε πρόεδρος με την ανοιχτή στήριξη των ΗΠΑ, χωρίς όμως να καταφέρει να ανατρέψει τον Μαδούρο. Ο Γκουαϊδό παρουσίασε αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις που είχε οργανώσει, ως αντιπροσωπευτικό δείγμα των αισθημάτων του λαού αλλά αυτές, δεν κατάφεραν ποτέ να αποκτήσουν σημαντικά μαζικά χαρακτηριστικά και να τον επιβεβαιώσουν. Η ίδια στάση αποτυπώθηκε και στις εκλογές της 28ης Ιουλίου 2024, όταν ο Μαδούρο, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, έλαβε 51,95% των ψήφων, διατηρώντας σημαντικό μέρος της στήριξης των λαϊκών στρωμάτων. Η εργατική τάξη τότε δεν έδειξε διάθεση να εξεγερθεί, διαμαρτυρόμενη, στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων κι ούτε συγκροτήθηκε εναλλακτικός πολιτικός φορέας που να τα αμφισβητεί, πέρα από τους δηλωμένους εδώ και χρόνια συνεργάτες της Δύσης. Ο Μαδούρο έλαβε έστω και αποδυναμωμένος, μία ισχνή ψήφο εμπιστοσύνης.
Η εξέγερση όμως δεν ήρθε ούτε και πριν λίγους μήνες, όταν η κυβέρνηση έκανε στροφή 180 μοιρών, σε μία προσπάθεια να υπερασπιστεί με νύχια και με δόντια την πολιτική της. Οι ρωγμές αυτής της πολιτικής, στις συνειδήσεις της εργατικής τάξης, είχαν κάνει την εμφάνισή τους εδώ και χρόνια και δεν επέτρεψαν την ταύτιση της με την πολιτική που υπηρετούσε η κυβέρνηση γεγονός που γεννά υποψίες. Οι βίλες που στέκουν στα πλούσια προάστια του Καράκας, από την Altamira και τη La Castellana μέχρι τις Las Mercedes και τη La Lagunita, δεν έπαψαν ποτέ να υπενθυμίζουν πως η πολιτική του τσαβισμού, που κηρύχθηκε με την εκλογή του Ούγκο Τσάβες το 1998, είχε ως απώτερο σκοπό να διαχειριστεί την υπάρχουσα οικονομία, με έναυσμα την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και την εθνική ανεξαρτησία. Και όπου υπάρχει η λέξη “εθνική”, υπάρχει στην πράξη και η “ταξική”, ενώ όπου υπάρχει η λέξη “ταξική” ισχύει η φράση “προνόμιο για λίγους”, που έχουν την εξουσία και οι επιλογές τους έχουν ως απώτερο σκοπό τη διατήρησή τους στην καπιταλιστική ιεραρχία, ακόμη και όταν αυτό έρχεται σε αντιπαράθεση, σε κάποιες ιστορικές στιγμές, με τον προαιώνιο εχθρό, τις ΗΠΑ.
Τα έσοδα από το πετρέλαιο επέτρεψαν, για δεκαετίες, την ανάπτυξη ενός κοινωνικού κράτους πρόνοιας και τη χρηματοδότηση ιστορικών μεταρρυθμίσεων προς όφελος των ιθαγενών και των εργατών, όμως, παρά τις μεταρρυθμίσεις αυτές, μακροπρόθεσμα δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν ένα οικονομικό μοντέλο που να ανατρέπει τις ταξικές σχέσεις και να αποτελεί πρότυπο για τις εργατικές τάξεις των άλλων χωρών. Η ανάγκη διατήρησης του αξιόμαχου των ενόπλων δυνάμεων, των εξαγωγών και του ρόλου της Βενεζουέλας στην παγκόσμια παραγωγή, αλλά και η προσήλωση στην εθνική οικονομία, διατήρησαν τις ταξικές ανισότητες και οδήγησαν στην ανάπτυξη συμμαχιών με άλλες ιμπεριαλιστικές οικονομίες, όπως η Ρωσία και η Κίνα, οι οποίες, από τον Φεβρουάριο, δεν έχουν τολμήσει να ανατρέψουν τα δεδομένα, καθώς αυτό δεν εξυπηρετεί τα δικά τους εθνικά συμφέροντα.
Η ίδια η πολιτική του Μαδούρο, που δοκίμασε να είναι ο συνεχιστής του τσαβισμού, αμφιταλαντευόταν τα τελευταία χρόνια μπροστά στις πιέσεις των ΗΠΑ. Επιδίωξε διαπραγματεύσεις και οικονομικές διευθετήσεις, ακόμη και όταν οι παραχωρήσεις αυτές απορρίπτονταν από την αμερικανική πλευρά, απαιτώντας τελικά την πλήρη υποταγή. Έτσι στρώθηκε το έδαφος για επίδοξες “Ροδρίγκες”, που σπεύδουν να σφίξουν τα χέρια με τους ιμπεριαλιστές για να σώσουν το τομάρι τους. Αυτή ήταν η πραγματικότητα που δεν στάθηκε ικανή να πείσει την εργατική τάξη να την υπερασπιστεί κι ούτε ήταν άξια των αναγκών της.
Η Βενεζουέλα βρίσκεται στα πρόθυρα να μετατραπεί σε χώρα προτεκτοράτο, μετά από μόλις 6 μήνες αμερικανικής ηγεμονίας. Ο ιμπεριαλισμός, που όσο περνάει ο καιρός γίνεται όλο και πιο αδίστακτος, εκβιάζει ανταγωνιστές και αναθεωρητές, προειδοποιώντας πως τους περιμένει “a life of hell”, ενώ η στάση του ακόμη και απέναντι σε παραδοσιακούς συμμάχους, όπως ο Καναδάς, γίνεται ολοένα πιο επιθετική, με την επιβολή νέων δασμών στις καναδικές εισαγωγές και την απειλή οικονομικού στραγγαλισμού. Είναι αμφίβολη η αυριανή μέρα στην παγκόσμια πολιτική σκηνή και αυτό είναι γνωστό σε όλους.
Η υποταγή όμως στον φόβο και στην τρομοκρατία δεν προσομοιάζει σε κάτι διαφορετικό από την κόλαση. Η εναλλακτική που θα ξεσηκώνει και θα εμπνέει, που θα είναι ικανή να εξοπλίσει την παγκόσμια εργατική τάξη, μπορεί να υποσχεθεί τη λύση για άλλη μία φορά στην ιστορία, σε μια στιγμή που ο πλανήτης βυθίζεται όλο και περισσότερο στη βία και στην επιθετικότητα του κεφαλαίου, είναι σοσιαλιστική. Αυτή πρέπει να αναζητήσουμε.
του Γιάννη Μιχάλαρου