Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 72 | ΦΕΒ 2026
Στις πρόσφατες διαδηλώσεις στις ΗΠΑ κατά της ICE στα τέλη του 2025 και αρχές του 2026, έχουν εμφανιστεί εικόνες από ομάδες διαδηλωτών που περιφρουρούν τις κινητοποιήσεις τους οπλισμένοι, θέλοντας να προσομοιάσουν με την ανάμνηση ένοπλων πολιτοφυλακών και με ιστορική αναφορά τους Μαύρους Πάνθηρες. Πραγματοποιοπυνται μαζικές διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις των ΗΠΑ, ιδίως στη Μινεάπολη, μετά από τη βία, τις συλλήψεις και τις απελάσεις μεταναστών και πολιτών από πράκτορες της ICE. Ο στρατός αυτός του Τραμπ έχει φτάσει στο σημείο να δολοφονεί πολίτες οι οποίοι διαμαρτύρονται στην καταστολή και στη βία. Τον Ιανουάριο του 2026 συνέβησαν δύο περιστατικά όπου πράκτορες της ICE δολοφόνησαν πολίτες στις ΗΠΑ, την Ρενέ Γκουντ την ώρα που προσπαθούσε να βοηθήσει διαδηλωτές που οι πράκτορες είχαν ρίξει στο έδαφος και τον Άλεξ Πρέτι την ώρα που βιντεοσκοπούσε την καταστολή της ICE στη Μινεάπολη. Οι διαδηλώσεις, οι απεργίες και οι συγκρούσεις με την αστυνομία δεν έχουν φτάσει όμως ούτε καν κοντά στο να διαθέτουν μαζική ένοπλη περιφρούρηση από διαδηλωτές.
Στην Αμερική υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα, όπως οι Μαύροι Πάνθηρες, που είχαν οργανωμένες ένοπλες περιπολίες τη δεκαετία του 1960–1970 απέναντι στην αστυνομική βία. Οι Μαύροι Πάνθηρες ήταν ένα κόμμα που χρησιμοποιούσε την ένοπλη αυτοάμυνα και πολιτική αντίσταση στις ΗΠΑ. Η ιστορία των Μαύρων Πανθήρων αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικού κινήματος στις ΗΠΑ που συνέδεσε την οπλοφορία με την αυτοάμυνα, απέναντι στη ρατσιστική βία και την αστυνομική καταστολή. Στις δεκαετίες 1950–1960 οι αφροαμερικανικές κοινότητες αντιμετώπιζαν καθημερινά τον ρατσισμό, την αστυνομική αυθαιρεσία, τη φτώχεια και τον αποκλεισμό στα αστικά κέντρα, με αποτέλεσμα την γκετοποίηση για να επιβιώσουν. Οι ειρηνικές κινητοποιήσεις του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων τύπου Martin Luther King συνυπήρχαν με μια πιο ριζοσπαστική τάση που θεωρούσε ότι η μη βία δεν αρκούσε απέναντι στη συνεχιζόμενη καταστολή. Έτσι η προστασία των μαύρων κοινοτήτων από την αστυνομική βία και η διεκδίκηση πολιτικών δικαιωμάτων ήταν μονόδρομος.
Οι Μαύροι Πάνθηρες υποστήριζαν την νόμιμη οπλοφορία και την έπρατταν με περιπολίες πολιτών για παρακολούθηση της αστυνομίας και για την αποτροπή αστυνομικών αυθαιρεσιών. Την εποχή εκείνη, η νομοθεσία στις Ηνωμένες Πολιτείες επέτρεπε την οπλοφορία και οι Πάνθηρες αξιοποίησαν αυτό το νομικό πλαίσιο ως πολιτικό εργαλείο και οργάνωσαν τις περιπολίες αυτοάμυνας στις γειτονιές. Η οπλοφορία λειτούργησε ως πολιτική αποτροπή απέναντι στην αυθαιρεσία του κράτους. Δεν μιλούσαν για ατομικό δικαίωμα όπλων, αλλά για συλλογική αυτοάμυνα απέναντι σε ένα ρατσιστικό και καταπιεστικό κράτος.
Όταν μόνο το κράτος έχει το μονοπώλιο της βίας οδηγείται σε αυταρχισμό, όπως τα παραδείγματα πολλών κρατών σήμερα, αλλά όταν οι πολίτες έχουν όπλα έρχεται ισορροπία της δύναμης. Το ίδιο το δικαίωμα αντίστασης, προϋποθέτει την οπλοφορία, εφόσον αν ο λαός είναι άοπλος, δεν μπορεί να αντισταθεί στο αυταρχικό αυτό κράτος. Ακόμα και η θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου περιλαμβάνει το δικαίωμα πολιτικής ανυπακοής όταν το κράτος προδίδει την εμπιστοσύνη του λαού. Όταν το κράτος έχει το μονοπώλιο της νόμιμης βίας έρχεται ο απόλυτος αυταρχισμός του, αλλά χρειάζεται πραγματική δυνατότητα αντίστασης και χωρίς όπλα το δικαίωμα επανάστασης μένει μόνο στη θεωρία.
Η εργατική τάξη πρέπει να μπορεί να επαναστατήσει και η αστική εξουσία δεν ανατρέπεται χωρίς ένοπλη δύναμη, άρα χωρίς όπλα, η επανάσταση είναι αδύνατη. Για τη μαρξιστική παράδοση τα όπλα δεν είναι ατομικό δικαίωμα, όπως στον φιλελευθερισμό, αλλά εργαλείο ταξικής πάλης και επανάστασης. Δεν οπλοφορεί ο πολίτης ως άτομο αλλά οπλοφορεί η τάξη ως υποκείμενο, γιατί τα όπλα είναι πολιτικό εργαλείο ανατροπής της αστικής εξουσίας, όχι ατομική ελευθερία αυτοάμυνας. Άρα, και ο ένοπλος λαός είναι απαραίτητος για την επανάσταση και η εργατική τάξη πρέπει να είναι στρατιωτικά οργανωμένη.
Στις ΗΠΑ όπου η οπλοκατοχή είναι ευρέως νόμιμη, υπάρχουν περιορισμοί που διαφέρουν ανά πολιτεία. Σε παγκόσμιο επίπεδο μετά από πολέμους ή εμφύλιες συγκρούσεις ποινικοποιήθηκε η οπλοφορία για τον λαό. Για παράδειγμα σχεδόν σε όλη την Ευρώπη απαγορεύεται η ελεύθερη οπλοφορία για αυτοάμυνα. Η Ευρώπη ισχυρίζεται ότι η ελευθερία εξασφαλίζεται μέσω θεσμών και κράτους δικαίου, αλλά το κράτος δικαίου είναι υπό εξαφάνιση. Ενώ σε χώρες της Μέσης Ανατολής η οπλοκατοχή πολιτών είναι αυστηρά περιορισμένη είτε επιτρέπεται μόνο με ειδικές άδειες είτε απαγορεύεται πλήρως. Για παράδειγμα, στο Ισραήλ επιτρέπεται σε συγκεκριμένες ομάδες με αυστηρά κριτήρια ασφαλείας (οι ομάδες του σιωνιστικού στρατού που κάνει τη γενοκτονία στη Γάζα), ενώ στις περισσότερες άλλες χώρες είναι ουσιαστικά απαγορευμένη για πολίτες.
Στην Ελλάδα ο αφοπλισμός συνδέεται άμεσα με τη Συνθήκη της Βάρκιζας. Η κατοχή όπλων ήταν de facto νομιμοποιημένη στο πλαίσιο της Αντίστασης. Με τη Συνθήκη της Βάρκιζας επήλθε ο πλήρης αφοπλισμός της αντίστασης για τη διάλυση των ένοπλων λαϊκών οργανώσεων. Η οπλοφορία ήταν ήδη παράνομη ή αυστηρά ελεγχόμενη, όμως μετά τη Βάρκιζα η ποινικοποίηση έγινε πολιτικά στοχευμένη προς τους αγωνιστές της αντίστασης και συνολικά τους κομμουνιστές.
Στην πράξη, οι σύγχρονες κοινωνίες ισορροπούν ανάμεσα στην αυθαίρετη κρατική βία και στον φόβο της διάχυτης ιδιωτικής βίας. Η οπλοφορία μπορεί να εκληφθεί ως συστατικό συγκρότησης μια κοινωνίας στο σήμερα και μιας απάντησης στην αυθαιρεσία και τη διαρκή λεηλασία από την αστική τάξη. Έτσι, το δικαίωμα του λαού στην οπλοφορία δεν είναι αυτό το οποίο γεννά τη βία. Η βία γεννιέται από το ίδιο το σύστημα το οποίο πατάει στις πλάτες των πληβείων τάξεων για τη συσσώρευση πλούτου στους λίγους. Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς αν οι πολίτες πρέπει να έχουν όπλα, αλλά όταν έχουν πως αποφασίζουν να τα χρησιμοποιούν.
Μαρίνα Λύρα