Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 70 | ΝΟΕ – ΔΕΚ 2025
«Ένας μάγκας στα σαλόνια» των ΗΠΑ
Η νίκη του Μαμντάνι στις εκλογές της Νέας Υόρκης ήταν ένα τεράστιο πολιτικό γεγονός. Ένας υποψήφιος μετανάστης, μουσουλμάνος, που πολιτογραφήθηκε μόλις το 2018 ως πολίτης των ΗΠΑ, χωρίς στήριξη από σημαντικούς οικονομικούς οργανισμούς και με προβολή νίκης κάτω του 1% στις αρχές του 2025 πήρε τη δημαρχία της Νέας Υόρκης. Η νίκη ήρθε ενάντια στον Ρεπουμπλικάνο υποψήφιο αλλά και στον έτερο Δημοκρατικό υποψήφιο αλλά συντηρητικό Κουόμο.
Το πρόγραμμά του Μαμντάνι περιλαμβάνει:
- Δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες σε όλη την πόλη.
- Πάγωμα ενοικίων και αυστηρότερη νομοθεσία για τους ιδιοκτήτες.
- Τριπλασιασμό της παραγωγής κατοικιών με σταθερό ενοίκιο, κατασκευασμένων από συνδικάτα και με κοινωνικά κριτήρια.
- Δημιουργία αλυσίδας δημοτικών καταστημάτων τροφίμων, ώστε να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια στα βασικά είδη.
- Καθολική παιδική μέριμνα για παιδιά ηλικίας από έξι εβδομάδων έως πέντε ετών.
Η επινίκια ομιλία είχε αναφορά στους Wobblies (Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου, IWW) του μεσοπολέμου: «Ο ήλιος μπορεί να έδυσε πάνω από την πόλη μας απόψε, αλλά όπως είπε κάποτε ο Γιουτζίν Ντεμπς (σ.σ. ηγέτης του IWW): “Μπορώ να δω την αυγή μιας καλύτερης ημέρας για την ανθρωπότητα”» ανέφερε ο Μαμντάνι.
Η νίκη Μαμντάνι δεν ήταν εξαίρεση. Στη Βιρτζίνια και στο Νιου Τζέρσεϋ επανεκλέγησαν οι Δημοκρατικοί υποψήφιοι. Στην Καλιφόρνια η νίκη των Δημοκρατικών ήρθε με την έγκριση της «Πρότασης 50» που έρχεται να σταματήσει την εκλογική αναδιάρθρωση που προωθεί ο Τραμπ με σκοπό τον έλεγχο των εκλογικών περιφερειών και καταλόγων. Αλλά το «κύμα Μαμντάνι» δεν σταμάτησε εκεί. Μόλις το περασμένο Σαββατοκύριακο εκλέχτηκε δήμαρχος Σιάτλ η ακτιβίστρια Κέιτ Γουίλσον κόντρα πάλι σε συντηρητικό Δημοκρατικό υποψήφιο. Όπως και ο Μαμντάνι έτσι και η Γουίλσον είχε μηδενικές, σχεδόν, πιθανότητες νίκης στις αρχές του 2025, δεν είχε σημαντική οικονομική στήριξη και δεν είχε προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία. Το πρόγραμμα της επικεντρώθηκε στην “καθολική φροντίδα για τα παιδιά”, τις “καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες”, τη “βελτίωση της δημόσιας ασφάλειας” και τη σταθερή, οικονομικά προσιτή στέγαση”, τονίζοντας το σημαντικό έλλειμμα στον προϋπολογισμό της πόλης.
Η εκλογή Δημοκρατικού με αριστερό προφίλ δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο. Μόλις το 2013 στη Νέα Υόρκη εκλέχτηκε ο Ντι Μπλάζιο τερματίζοντας μια δεκαετή κυριαρχία Ρεπουμπλικάνων που ξεκίνησε με την εφιαλτική δημαρχία Τζουλιάνι που ταυτίστηκε με το Νόμο “Three Strikes” [1]. Όπως και το 2013 έτσι και σήμερα η εκλογή Μαμντάνι έφερε τρόμο στα κυβερνητικά επιτελεία. Ο Τραμπ υποστήριξε τον συντηρητικό Δημοκρατικό Κουόμο γιατί «καλύτερα ένας Δημοκρατικός δήμαρχος παρά κομμουνιστής». Η εφημερίδα του Τραμπ «New York Post» κυκλοφόρησε με σφυροδρέπανο την επόμενη μέρα της εκλογής Μαμντάνι. Αντίστοιχα την 1η Ιανουαρίου 2014 όταν ο Ντι Μπλάζιο στην ανάληψη των καθηκόντων του ως δήμαρχος Νέας Υόρκης έλεγε «Εκλεγήκαμε για να τερματίσουμε τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, οι οποίες απειλούν να διαλύσουν την πόλη που αγαπάμε» το περιοδικό «Slate» που ανήκει στη συντηρητική πτέρυγα των Δημοκρατικών έγραψε «Στην ορκωμοσία του, ο ντε Μπλάζιο ανεβαίνει στο βήμα με συντροφιά τα ταριχευμένα σώματα του Λένιν, του Μάο και του Χο Τσι Μινχ».
Το αμερικανικό πολιτικό σύστημα δεν είναι ανεκτικό σε «ακροαριστερά» διαγγέλματα. Πόσο, μάλλον, όταν ο Μαμντάνι διακηρύσσει την αλληλεγγύη τους στους Παλαιστίνιους και στους μετανάστες. Παρ΄όλη όμως την ακροδεξιά ρητορεία το 1/3 της εβραϊκής κοινότητας ψήφισε Μαμντάνι κατανοώντας πως δεν περιέχει αντισημιτικό λόγο αλλά, αντίθετα, είναι αντισιωνιστής. Στις ΗΠΑ υπάρχει τεράστιο αντισιωνιστικό ρεύμα στους εβραίους και στις εβραίες και μαζί του έχει στηθεί ένα τεράστιο αντιπολεμικό κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη.
Είναι, λοιπόν, κάτι παραπάνω από σαφέστατο πως το αντιπολεμικό, αντιρατσιστικό και αντιφασιστικό κίνημα βρήκε έκφραση στην υποψηφιότητα Μαμντάνι. Η παραστρατιωτική οργάνωση ICE που απαγάγει μετανάστες, η απαλλαγή των εισβολέων του Καπιτωλίου και η στοχοποίηση των Antifa ως τρομοκρατική οργάνωση, η ανάπτυξη εθνοφρουράς κόντρα ακόμα και στους εκλεγμένους Δημοκρατικούς κυβερνήτες, οι πολεμικές ιαχές από την Παλαιστίνη ως τη Γροιλανδία, τον Καναδά και τον Παναμά δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία: η ακροδεξιά επιθετικότητα του αμερικάνικου κεφαλαίου έχει και εσωτερικό αντίπαλο.
Ποια είναι, λοιπόν, τα πολιτικά εργαλεία αυτής της δημοκρατικής αντιπολίτευσης;
«Το τέλος του ρεφορμισμού και της σοσιαλδημοκρατίας»;
Οι δυνάμεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς μονίμως διατρανώνουν και ανακαλύπτουν το «τέλος του ρεφορμισμού»! Με βαθυστόχαστες αναλύσεις και πολυσέλιδα κείμενα με βαρύγδουπους τίτλους προσπαθούν να ανακαλύψουν γιατί τα ρεφορμιστικά κόμματα «μας τέλειωσαν». Συνήθως χρησιμοποιούν την κρίση και τον καπιταλισμό που δεν ευνοεί μεταρρυθμιστικά σχέδια και, άρα, μεταρρυθμιστικά κόμματα χωρίς δυνατότητα μεταρρυθμίσεων θα εκλείψουν από την πολιτική πραγματικότητα. Κι αφού, λοιπόν, «τελειώνουν» οι ρεφορμιστές ανοίγεται διάπλατα ο δρόμος για τις επαναστατικές οργανώσεις να γιγαντωθούν!
Το 1987 ένα από τα μεγαλύτερα περιοδικά της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς κυκλοφόρησε με εξώφυλλο “ΚΑΣΤΡΙ [2] c’ est fini” προεξοφλώντας τη διάλυση και το τέλος του ΠΑΣΟΚ. Στη δεκαετία του ’90 η πτώση του Ανατολικού Μπλοκ προεξοφλούσε το «τέλος» των αντίστοιχων κομμάτων τύπου ΚΚΕ. Με το Εργατικό Κόμμα του Μπλερ να προσχωρεί μαζί με τον Μπους στην εισβολή στο Ιράκ αναγγέλθηκε το «τέλος» των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Με την προσχώρηση της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης το 2004 στην κεντροαριστερή κυβέρνηση για άλλη μια φορά ανακηρύχτηκε «το τέλος του μεταρρυθμιστικού δρόμου». Φυσικά οι δεξιές προσαρμογές του ΣΥΡΙΖΑ, του Die Linke και όλων των αντίστοιχων αριστερών δυνάμεων που διεκδίκησαν την ηγεσία του αντιμνημονιακού αγώνα έφεραν τα τελευταία πέντε χρόνια ένα νέο «τέλος» του ρεφορμισμού.
Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι πως υπάρχει μια συνεχής προσαρμογή της δημοκρατικής αριστεράς στις απαιτήσεις που βάζει η κρίση του καπιταλισμού. Μπορεί τμήματα της να προσχωρούν στη δεξιά αντίληψη κυβερνισιμότητας αλλά παράλληλα διαμορφώνονται και επεξεργασίες που λαμβάνουν υπ΄όψη τους τη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου και επιδιώκουν να διαμεσολαβήσουν τις πληγόμενες πληβείες τάξεις. Αν από τη μία υπάρχει ο Μπλερ και ο Στάρμερ από την άλλη παράγονται Κόρμπιν. Ο Λούλα μπορεί να πάει φυλακή από την ακροδεξιά του Μπολσονάρο αλλά η αστυνομία του χτυπάει ανελέητα τις φαβέλες. Το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ αποτελεί συστημική δύναμη του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού αλλά επιτρέπει να αναδεικνύονται και οι Μαμντάνι – Γουίλσον.
Τα πολιτικά αδιέξοδα υπάρχουν, κυρίως, στην αστική τάξη και στο κεφάλαιο. Καμία πολιτική πρόταση είτε ακροδεξιά, είτε νεοφιλελεύθερη, είτε κεντροδεξιά, είτε ακραίου κέντρου δεν μπορεί να φέρει την κοινωνική νηνεμία και οικονομική ανάπτυξη. Είτε με πολέμους, είτε με πραξικοπήματα, είτε με δυτικού τύπου δημοκρατίες το αστικό σύστημα είναι σε αδιέξοδο. Αυτό όμως δεν το «εξαφανίζει». Η καθημερινότητα οργανώνεται με χιλιάδες αδιέξοδα και αντιφάσεις. Όσα σκάνδαλα και αν αναδειχτούν στην κυβέρνηση της ΝΔ, όσα στελέχη της κι αν διωχτούν ή και φυλακιστούν ο καπιταλισμός δεν «πέφτει».
Αντίστοιχα οι πολιτικές αγωνίες και ανάγκες των πληβείων τάξεων αναζητούν εκπροσώπηση. Αν τα αστικά επιτελεία αναπροσαρμόζουν το πολιτικό δυναμικό τους ώστε να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες του κεφαλαίου, έτσι και η αστική δημοκρατική αριστερά προσαρμόζεται στις συνθήκες κρίσης και αναζητεί πολιτικά σχέδια που να επικαιροποιεί ένα σύγχρονο “New Deal”.
Ποια η στρατηγική της κομμουνιστικής αριστεράς;
Υπάρχουν δύο λανθασμένες στρατηγικές της εξωκοινοβουλευτικής που πολλές φορές αλληλοσυμπληρώνονται.
Η πρώτη γραμμή θεωρεί τα σχήματα τύπου ΣΥΡΙΖΑ, Νέου Λαϊκού Μετώπου Γαλλίας, Κόρμπιν, Μαμντάνι, Τσάβες κλπ ως «πειράματα» που αξίζει να στηριχτούνε. Συνήθως ακόμα κι αν δεν ενσωματωθούν οργανωτικά με αυτά τα κόμματα θα στηρίξουν τις πρωτοβουλίες και τις κυβερνήσεις τους. Η αντίληψη αυτή της γραμμής αναζητά τέτοιου τύπου αριστερά γιατί θεωρούν πως «ανοίγει δρόμους για το επαναστατικό κίνημα». Αυτή η γραμμή, στην ουσία, θεωρεί πως πρέπει να φτιαχτεί ένας κινηματικός ρεφορμισμός για να παίξει το ρόλο της αριστερής κριτικής και αντιπολίτευσης. Η δεύτερη γραμμή αναγνωρίζει τον μη επαναστατικό ρόλο αυτών των σχημάτων και περιμένει την κατάρρευσή τους για να επιβεβαιωθεί «πολιτικά». Συνήθως κινείται με όρους «διμέτωπου» αγώνα. Αν η δημοκρατική αριστερά αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες θα εντείνει τις μάχες εναντίον της για να προκαλέσει πιο γρήγορα την κρίση και κατάρρευση.
Στην ουσία και οι δύο γραμμές δεν βλέπουν την κομμουνιστική πτέρυγα ως αυθύπαρκτη δυνατότητα. Προσδοκούν και αναζητούν ένα μαζικό – κινηματικό ρεφορμισμό ώστε είτε εναγκαλίζοντάς τον είτε σε κάθετη αντιπαράθεση μαζί του να προκύψει σε δεύτερο στάδιο μια επαναστατική πτέρυγα.
Η κομμουνιστική πτέρυγα δεν χρειάζεται ένα μαζικό ρεφορμισμό. Η ανικανότητα των επαναστατικών δυνάμεων του 21ο αιώνα, δεκαεφτά χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, να προτείνουμε έναν επαναστατικό δρόμο δεν οφείλεται στην κρίση του ρεφορμισμού. Η άνοδος για άλλη μια φορά μιας δημοκρατικής, μεταρρυθμιστικής πτέρυγας στον πλανήτη (Κόρμπιν, Νέο Λαϊκό Μέτωπο, Μαμντάνι, «ροζ» κυβερνήσεις στη Λατινική Αμερική κλπ) έρχεται να δοκιμάσει απαντήσεις στην ακροδεξιά και η επαναστατική πτέρυγα στέκεται παρωχημένα αμήχανη.
Μια επαναστατική «διαφοροποίηση» στον Μαμντάνι δεν είναι ένας υποψήφιος που προωθεί τα ίδια αιτήματα και προσθέτει «με εργατικό έλεγχο». Μια επαναστατική διαφοροποίηση στην Ανυπότακτη Γαλλία και στο March-to-Gaza δεν είναι να προστεθεί μια πρόταση στο πρόγραμμά τους «έξω οι βάσεις των ΗΠΑ και διακοπή των σχέσεων με Ισραήλ».
Η επαναστατική πτέρυγα έρχεται να υλοποιήσει την «από τα κάτω διακυβέρνηση» και τη λαϊκή εξουσία και όχι να την προπαγανδίζει. Ο εργατικός έλεγχος υλοποιείται πχ στα νοσοκομεία από το αριστερό δυναμικό που αναλαμβάνει, κόντρα στις διοικήσεις, τις εφημερίες και τα χειρουργεία. Σε περίπτωση που μια αστικοδημοκρατική κίνηση βρεθεί σε θέσεις εξουσίας φροντίζουμε να υλοποιήσουμε ταξικό πρόγραμμα «από τα κάτω» και όχι να πιέσουμε την κυβέρνηση να το ψηφίσει. Πολύ περισσότερο δεν μπορούμε να συμμαχούμε – ανεχτούμε δεξιές και ακροδεξιές αντιπολιτεύσεις. Δεν μπορούμε να καλούμε απεργίες αναζητώντας τις ψήφους της ΔΑΚΕ στους εργασιακούς χώρους. Δεν μπορούμε να κάνουμε αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις αν δεν εκδιωχθεί από το δρόμο κάθε δεξιός και ακροδεξιός σχηματισμός.
Η άνοδος δημοκρατικών σχηματισμών σε θέσεις εξουσίας και η πολιτική ενδυνάμωσή τους μπορεί να φανεί χρήσιμη, όχι μόνο «αντικειμενικά» μιας και θα υπάρχει μια αναζωογόνηση ελπίδας στις πληβείες τάξεις αλλά και «υποκειμενικά» αν χτιστεί μια συνειδητή, μαζική κομμουνιστική οργάνωση που να επενδύει στη δύναμη της εξέγερσης.
[1] Ο Νόμος των «τριών χτυπημάτων» πέρασε στα μέσα της δεκαετίας του ΄90 με σκοπό την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και υποστηρίχτηκε από όλη τη δεξιά πτέρυγα. Σύμφωνα με αυτό το νόμο όταν κάποιος παρανομεί «σοβαρά» για τρίτη φορά η ποινή του γίνεται «ισόβια χωρίς δικαίωμα αναστολής».
[2] Στο Καστρί ήταν η κατοικία του ηγέτη του ΠΑΣΟΚ Α. Παπανδρέου και θεωρούταν το πραγματικό πολιτικό κέντρο του κόμματος.
Αλέξανδρος Γανδής