Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 72 | ΦΕΒ 2026

Όταν δημοσιεύθηκε η νέα National Security Strategy των Ηνωμένων Πολιτειών, το σημείο στο οποίο αναφερόταν η Μέση Ανατολή ως μία περιοχή που δεν παρουσιάζει προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ έκανε αίσθηση. Η στρατιωτική εισβολή στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του Μαδούρο δεν άφηναν αμφιβολίες ότι κάτι τέτοιο δεν αποτελεί μια αφηρημένη ανάλυση, αλλά έναν σαφή στόχο των ΗΠΑ, εγκαινιάζοντας για πολλούς μια νέα περίοδο στο status quo της διεθνούς εξωτερικής πολιτικής.

Οι διαδηλώσεις που έπαιξαν υπονομευτικό ρόλο για το καθεστώς του Ιράν, οι «αρμάδες» που ανακοίνωσε ο Τραμπ ότι θα παρουσιαστούν στον Περσικό Κόλπο, η επέκταση του συριακού στρατού προς τη βόρεια Συρία βάζοντας στο στόχαστρο τους Κούρδους, καθώς και οι νέοι σφοδροί βομβαρδισμοί στην Παλαιστίνη που έσπασαν μια σιωπηρή παγκόσμια αμηχανία για τη γενοκτονία που μαίνεται, είναι μερικές μόνο από τις εξελίξεις που καθιστούν το συγκεκριμένο σημείο του εγγράφου περισσότερο ευχολόγιο παρά μια πραγματικότητα που ελέγχεται εξ ολοκλήρου από τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ και που θα έκανε τον Τραμπ να τρίβει τα χέρια του.

Τα κοινά στρατιωτικά γυμνάσια του Ιράν, της Κίνας και της Ρωσίας, που πραγματοποιήθηκαν την 1η και 2η Φεβρουαρίου, δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας ότι η νέα επίδειξη δύναμης των ΗΠΑ, υπό το πολιτικό δόγμα του τραμπισμού, δεν εξελίσσεται σε γήπεδο χωρίς αντιπάλους. Αντίθετα, καταγράφεται μέσα σε μια διεθνή σκηνή όπου διαμορφώνονται ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος.

Ο κυνισμός που χαρακτηρίζει την επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού μπορεί, σε αυτή τη φάση, να αποσπά άμεσα πολιτικά κέρδη και να ενισχύει τη διπλωματική του ισχύ μέσα από το δίλημμα «υποταγή ή μπαρούτι». Ωστόσο, η στρατηγική αυτή εκτυλίσσεται σε ένα περιβάλλον όπου η ηγεμονία της κυρίαρχης ιμπεριαλιστικής δύναμης συνεχίζεται να αμφισβητείται ανοιχτά και κάνει επιτακτική την ανάγκη για αντίδραση από την πλευρά των άλλων δυνάμεων.

Οι ανταγωνιστές οφείλουν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση έχοντας υπόψη ότι, όσο οι ΗΠΑ αυξάνουν την επιθετικότητά τους, τόσο απομακρύνονται από το προηγούμενο πλαίσιο διεθνούς διπλωματίας, το οποίο στηριζόταν σε μηχανισμούς συνεννόησης και σε μια σχετική θεσμική νομιμοποίηση. Αυτό αποδυναμώνει την αξιοπιστία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού ως διεθνούς παίκτη. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, μάλιστα σε μια περιοχή που επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό το παγκόσμιο εμπόριο, καταδεικνύουν τη διάθεση συσπείρωσης των ανταγωνιστικών δυνάμεων.

Το Ιράν γίνεται το κέντρο αυτής της κατάστασης έχοντας και το ίδιο σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις. Οι πρόσφατες διαδηλώσεις στην επικράτειά του άφησαν έντονο στίγμα στη διεθνή σκηνή. Η μαζικότητά τους και οι νεκροί που προκλήθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τις δυνάμεις καταστολής μπορεί να αύξησαν την αμφισβήτηση του καθεστώτος αλλά δεν οδήγησαν στην ανατροπή του. Οι πολιτικές δυνάμεις που ανέπτυξαν το κίνημα και ηγεμόνευσαν προς αυτή την κατεύθυνση είχαν ξεκάθαρο φιλοδυτικό πρόσημο και η αντοχή του καθεστώτος μπορεί να ερμηνευθεί ως μία ήττα των ΗΠΑ. Είναι αλήθεια ότι οι Φρουροί της Επανάστασης συνεχίζουν να απολαμβάνουν τη στήριξη ενός σημαντικού τμήματος της ιρανικής κοινωνίας, ενώ η απειλή στρατιωτικής εισβολής από τις ΗΠΑ συσπείρωσε τους οπαδούς τους. Οι πρόσφατες μαζικές διαδηλώσεις, με συνθήματα «Θάνατος στην Αμερική» και «Θάνατος στον Σιωνισμό», έρχονται να απαντήσουν στις νέες κινήσεις του Τραμπ.

Το πυρηνικό πρόγραμμα που επιδιώκει να αναπτύξει το Ιράν αποτελεί το νέο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, καθώς ο Τραμπ θέλει να το τερματίσει, ενώ οι αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις συνεχίζουν να δημιουργούν ασφυκτικά πλαίσια στην οικονομία. Παράλληλα, η επικείμενη επίσκεψη του Νετανιάχου στις ΗΠΑ, με στόχο να πιέσει υπέρ της στρατιωτικής επιλογής αντί της διπλωματικής οδού, ξεχωρίζει ως κρίσιμος παράγοντας στις εξελίξεις.

Σχηματικά, η εικόνα μοιάζει έτσι: οι αμερικανικές δυνάμεις επιτίθενται, το ιρανικό καθεστώς αντέχει, ο Τραμπ επιμένει, ενώ το Ισραήλ καλοβλέπει το ενδεχόμενο πτώσης του καθεστώτος, προετοιμάζοντας το έδαφος για να εδραιωθεί ως η μοναδική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, χωρίς αντίπαλο που να μπορεί να την αμφισβητήσει.

Η ένταση στην περιοχή δεν περιορίζεται μόνο στο Ιράν. Οι κινήσεις των ΗΠΑ και η στρατηγική τους πίεση επηρεάζουν άμεσα τη βόρεια Συρία, όπου οι Κούρδοι μπαίνουν στο στόχαστρο του νέου αμερικανοκίνητου καθεστώτος και των ιμπεριαλιστικών παζαριών, πληρώνοντας τον ρόλο που είχαν αποκτήσει στην περιοχή και το ότι είχαν παραχωρήσει υπερβολικά μεγάλο μέρος της εξάρτησής τους στους Αμερικανούς.

Οι Κούρδοι της Ροζάβα, του Κομπάνι, του Ταλ Αμπιάντ και άλλων χαρακτηριστικών περιοχών αντιμετωπίζονται από το νεοσύστατο καθεστώς ως εκκρεμότητα καθώς γίνονται έντονες προσπάθειες να σταθεροποιηθεί η κατάσταση ενώ ταυτόχρονα αντιμάχεται αντίρροπες πολιτικές δυνάμεις στην επικράτειά του που βρήκαν αφορμή να αναδείξουν τα δικά τους τοπικά κέντρα εξουσίας. Η νέα ηγεσία, που ανέλαβε την πολιτική εξουσία τον Δεκέμβρη του 2024, δεν ασκούσε πλήρη έλεγχο αλλά την μοιραζόταν μεταξύ Κούρδων, Δρούζων, Βεδουίνων, Αλαουιτών και άλλων κοινοτήτων. Η προσπάθειά του να εδραιωθεί είναι ξεκάθαρη και οι Κούρδοι βρίσκονται στο διάβα της.

Η σκληρή επίθεση των στρατευμάτων της Δαμασκού έχει ήδη επιφέρει σημαντικές εδαφικές απώλειες για τους Κούρδους που πασχίζουν να διατηρήσουν τα εναπομείναντα εδάφη δείχνοντας πως στερούνται στρατηγικής κατεύθυνσης σε αυτή την επικίνδυνη κλιμάκωση. Η στέρηση της συμμαχίας των ΗΠΑ φαίνεται κομβική, πληρώνοντας την επιλογή να εμπιστευθούν σε τόσο σημαντικό βαθμό τα σχέδια των ιμπεριαλιστών που αυτή τη φορά δεν τους χωράει.

Τα τελευταία χρόνια οι Κούρδοι λάμβαναν πολιτική, οικονομική και στρατιωτική στήριξη από τις ΗΠΑ, οι οποίες έβρισκαν σε αυτούς έναν σημαντικό σύμμαχο για τα συμφέροντά τους: αποτελούσαν το αντίπαλο δέος απέναντι στο καθεστώς του Άσαντ και υπήρξαν προμετωπίδα στον αγώνα κατά του ISIS, που αποσταθεροποιούσε την περιοχή. Αυτό τους έδινε έναν αυτόνομο ρόλο και περιόριζε την επιρροή των ΗΠΑ. Από τη στιγμή που αυτά σταμάτησαν να υφίστανται, οι ΗΠΑ δεν βρίσκουν πλέον λόγο να συνεχίσουν να στηρίζουν την αυτονομία των Κούρδων και οι πιέσεις του νέου καθεστώτος στη Συρία αυξάνονται για την πλήρη ενσωμάτωσή τους στις ένοπλες δυνάμεις της χώρας και της παράδοσης της πολιτικής του ισχύος στην περιοχή.

Αυτό δεν συμβαίνει αναίμακτα, καθώς οι περιοχές που έχουν πάψει να βρίσκονται υπό τον έλεγχο των Κούρδων και φιλοξενούν κρίσιμες υποδομές. Έως και πριν από λίγες εβδομάδες, οι Κούρδοι της βόρειας Συρίας ελέγχανε σημαντικά συριακά εδάφη, περιοχές με κρίσιμες υποδομές νερού και υδροηλεκτρικά φράγματα, γεωργική παραγωγή, καθώς και τις φυλακές όπου κρατούνταν χιλιάδες μαχητές του ISIS. Έτσι, πολλές κοινότητες έχουν ήδη μείνει χωρίς πόσιμο νερό και ηλεκτρικό ρεύμα, ενώ οι έντονες χιονοπτώσεις χειροτερεύουν την κατάσταση, δημιουργώντας μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση.

Κρίσιμο ζήτημα προκύπτει με τις φυλακές όπου κρατούνται χιλιάδες τζιχαντιστές του ISIS και τα καμπ όπου βρίσκονται οι συγγενείς τους. Πλέον, με εξαίρεση μια περίπτωση, όλες οι υπόλοιπες βρίσκονται υπό τον έλεγχο των νέων συριακών ενόπλων δυνάμεων, με την αλλαγή αυτή να έχει προταθεί από τις ΗΠΑ και τις τουρκικές δυνάμεις, στενό σύμμαχο του νεοσύστατου καθεστώτος και δριμύ αντίπαλο των Κούρδων. Από αυτή την εξέλιξη γεννιούνται σοβαρές αμφιβολίες για τον τρόπο αξιοποίησης των εγκαταστάσεων και των κρατουμένων τζιχαντιστών.

Οι ανακατατάξεις αυτές, πέρα από τη Συρία, δείχνουν την επιδίωξη των ΗΠΑ να εδραιώσουν τη θέση τους στην περιοχή, σβήνοντας τα «φυτίλια» που παραμένουν αναμμένα και δημιουργούν προβλήματα στους συμμάχους τους. Σε αυτή τη διαδικασία, δεν διστάζουν να θυσιάζουν προηγούμενους συμμάχους που είχαν σημαντικό ρόλο για τα συμφέροντά τους.

Οι σιωνιστές, όλο αυτόν τον καιρό, εξαιρώντας την πολεμική αντιπαράθεση των 12 ημερών που τους άφησε με απώλειες και για λίγο με χαμένη αίγλη, έχουν αποκομίσει σημαντικά κέρδη κυρίως απέναντι στον Λίβανο και τη Χαμάς. Η Χεζμπολάχ, υπό εσωτερικές πιέσεις, εξωθείται σε αφοπλισμό, ενώ η παλαιστινιακή αντίσταση έχει σοβαρές απώλειες που την περιορίζουν στρατιωτικά μπροστά στη μαινόμενη γενοκτονία. Το «σχέδιο ειρήνευσης» του Τραμπ ποτέ δεν ήταν ειρήνευση. Πρόκειται για οργανωμένο πολιτικό σχέδιο που στοχεύει στη συνέχιση και πλήρη υλοποίηση της γενοκτονίας των Παλαιστινίων. Οι πρόσφατοι βομβαρδισμοί επανέφεραν τις καθημερινές απώλειες, κάνοντας «θόρυβο» και σπάζοντας την προβληματική σιωπή μιας παγκόσμιας κοινότητας που είχε δείξει αδράνεια τους τελευταίους μήνες. Οι σιωνιστές βρίσκονται ενώπιον της ευκαιρίας να ενδυναμώσουν την ηγεμονία τους στην περιοχή, πλήττοντας τη βασική ανταγωνιστική δύναμη του Ιράν, ενώ έχουν διακόψει εδώ και καιρό την τροφοδοσία πολεμικού εξοπλισμού προς τη Χαμάς από τις γειτονικές χώρες, τον Λίβανο και τη Συρία.

Η Μέση Ανατολή παραμένει πεδίο ανταγωνισμών, όπου η επιβολή μιας δύναμης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Η αμερικανική στρατηγική μπορεί να επιδιώκει την άμεση απεμπλοκή από την περιοχή, για να στρέψει πολιτικό και στρατιωτικό κεφάλαιο σε άλλα σημεία του πλανήτη που θεωρεί πιο κρίσιμα, όπως η Λατινική Αμερική, ο Αρκτικός Κύκλος και ο Ειρηνικός Ωκεανός, όμως οι τριγμοί που προκάλεσαν οι παρεμβάσεις της δεν σβήνουν, διατηρώντας ανοιχτές τις εντάσεις και τις προκλήσεις για τη σταθερότητα της περιοχής.

Δεν πρόκειται να κοπάσει η καταιγίδα. Οι αντιφάσεις της πολιτικής ιμπεριαλιστικής επεκτατικότητας θα αυξάνουν τις εντάσεις σε μια περιοχή έντονου ενδιαφέροντος για την ελληνική αστική τάξη, η οποία βλέπει ευκαιρίες να εμπλακεί περισσότερο στο φαγοπότι που στήνεται εις βάρος των λαών της Μέσης Ανατολής και της επέκτασης της επιρροής της. Όλα αυτά καθιστούν τη Μέση Ανατολή ένα πεδίο που θα συνεχίσει να μας απασχολεί, απαιτώντας να είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε την ειρήνη και να διεκδικήσουμε την ήττα του ιμπεριαλισμού.

Σίμαρον