Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 73 | ΑΠΡ 2026
Ήταν Πρωτομαγιά όταν εκτελέστηκαν οι 200 της Καισαριανής. Στο τέλος της κατοχής, την 1η Μαΐου 1944 οι ναζί εκτέλεσαν με οπλοπολυβόλα 200 κομμουνιστές στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Τους πυροβολούσαν ανά ομάδες 20 ατόμων από τις 10 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι.
Δεν τους εκτέλεσαν μια τυχαία μέρα, αλλά μια μέρα ταξικής πάλης. Οι ναζί επιδίωξαν να μετατρέψουν την ημέρα των εργατών σε μήνυμα ότι κάθε απόπειρα αντίστασης θα πληρωνόταν με βαρύ τίμημα. Κάθε Πρωτομαγιά αποτελεί μέρος των εργατικών αγώνων. Μελετώντας τον τρόπο που τιμήθηκε η Πρωτομαγιά μέσα στα χρόνια, μπορούμε να ανασυνθέσουμε ολόκληρη την ιστορία του εργατικού κινήματος.
Δύο χρόνια πριν από τη ματωμένη Πρωτομαγιά του ’44 και συγκεκριμένα το 1942 και παρά την απαγόρευση του εορτασμού της από τις γερμανικές και τις ιταλικές αρχές, χιλιάδες εργάτες προχώρησαν σε απεργία. Επρόκειτο για 1.500 εργάτες από τέσσερα μηχανουργεία του Πειραιά, καθώς και για εργάτες από το εργοστάσιο σιγαρέτων «Παπαστράτου». Στάση εργασίας πραγματοποίησαν και οι σιδηροδρομικοί.
Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα είχε ζήσει τα χρόνια της Μικρασιατικής Εκστρατείας (1919-1922). Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΕΚΕ) απερίφραστα τη χαρακτήρισε ως ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την καταδίκασε πλήρως. Οι διώξεις ενάντια στο αντιπολεμικό εργατικό κίνημα έγιναν καθημερινότητα. Τις μέρες που ετοιμαζόταν ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς του 1919, η Ελλάδα σχεδίαζε την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη η οποία θα σηματοδοτούσε και την έναρξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Η Πρωτομαγιά του 1919 οργανώθηκε από τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) και το ΣΕΚΕ, νεοσύστατες τότε οργανώσεις της εργατικής τάξης που είχαν ιδρυθεί μόλις τον προηγούμενο χρόνο, δηλαδή το 1918. Κηρύχθηκε γενική πανελλαδική απεργία και η κυβέρνηση του Βενιζέλου, επιδιώκοντας να καταπνίξει την αυξανόμενη δύναμη του εργατικού κινήματος, απαγόρευσε τις πρωτομαγιάτικες διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις σε Αθήνα και Πειραιά. Ο εορτασμός τελικά πραγματοποιήθηκε στις δύο πόλεις, αλλά όχι όπως θα έπρεπε αφού ο στρατός είχε περικυκλώσει τα γραφεία των εργατικών οργανώσεων, τα θέατρα φρουρούνταν και κάθε συγκέντρωση ήταν απαγορευμένη.
Το 1921, με αφορμή τις θρησκευτικές γιορτές, οι αρχές απαγόρευσαν τις πρωτομαγιάτικες συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη. Τα σωματεία αψήφησαν τις απαγορεύσεις και κατέβηκαν στις συγκεντρώσεις. Την ίδια μέρα ένα σύνταγμα στρατού που κατευθυνόταν για το μέτωπο της Μικράς Ασίας στασίασε. Αρνήθηκε την επιβίβαση στα πλοία, έσκισε τις εικόνες του βασιλιά και συνενώθηκε με τους εργάτες. Η κυβέρνηση, τρομοκρατημένη κήρυξε στρατιωτικό νόμο και προχώρησε σε συλλήψεις με παραπομπές σε έκτακτο στρατοδικείο.
Την Πρωτομαγιά του 1922 απέργησαν οι φορτοεκφορτωτές, οι αρτεργάτες, οι ηλεκτροτεχνίτες, οι ξυλουργοί. Στον Πειραιά, η Ναυτεργατική Ομοσπονδία προκήρυξε απεργία στα πλοία από τις 5 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα. Η Ομοσπονδία Σιδηροδρομικών κάλεσε όλες τις αμαξοστοιχίες να σταματήσουν το μεσημέρι στο σημείο που βρίσκονταν για ένα δεκάλεπτο.
Όπως ανέλυσε ο Λένιν, ο πόλεμος οξύνει στο έπακρο τις αντιφάσεις του καπιταλισμού, δημιουργώντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Μέσα από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918) αναδύθηκαν επαναστάσεις, όπως η Γερμανική Επανάσταση του 1918, η Φεβρουαριανή Επανάσταση του 1917 και η νικηφόρα Οκτωβριανή Επανάσταση. Οι Πρωτομαγιές εκείνης της περιόδου αντανακλούν το επαναστατικό κλίμα της εποχής και συνοψίζουν την πάλη του εργατικού κινήματος ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.
Την Πρωτομαγιά του 1916, πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο μεγαλειώδης αντιπολεμική διαδήλωση, όπου συγκεντρώθηκαν χιλιάδες εργάτες. Ο σπαρτακιστής Λίμπκνεχτ συνελήφθη για αντιπολεμική προπαγάνδα και πρόλαβε να πει στην ομιλία του μία μόνο φράση πριν τον αρπάξει η αστυνομία: «Κάτω ο πόλεμος, κάτω η κυβέρνηση, ο εχθρός είναι στην ίδια μας τη χώρα».
Στη Ρωσία, μετά τη Φεβρουαριανή Επανάσταση του 1917, η Πρωτομαγιά γιορτάστηκε ελεύθερα για πρώτη φορά με μαζικές συγκεντρώσεις εργατών και στρατιωτών σε όλες τις πόλεις της Ρωσίας. Επικρατούσαν συνθήματα όπως: «Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ» και «Κάτω ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος».
Ζούμε στα χρόνια της Αμερικής του Τραμπ, στα χρόνια που ο πόλεμος επιβάλλεται ως κανονικότητα, στα χρόνια που οι ΗΠΑ εξαπολύουν ιμπεριαλιστικές επιθέσεις και μετατρέπουν τη Μέση Ανατολή σε μία κόλαση δίχως τέλος. Ζούμε στην εποχή που ο εχθρός βρίσκεται στη δική μας χώρα και δεν είναι άλλος από την ακροδεξιά κυβέρνηση του Μητσοτάκη που στέλνει φρεγάτες και πυραύλους στη Μέση Ανατολή, ενώ ανακοινώνει πως θα αποστείλει ελληνική στρατιωτική αποστολή στη Γάζα στηρίζοντας έμπρακτα τη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το σιωνιστικό κράτος του Ισραήλ. Να εμπνευστούμε από τους εργάτες που εν μέσω παγκοσμίων πολέμων δεν δίστασαν να αψηφήσουν απαγορεύσεις διαδηλώσεων ή να οργανώσουν και να συμμετέχουν σε αντιπολεμικές διαδηλώσεις. Να εμπνευστούμε από τους στρατιώτες που στασίασαν και ενώθηκαν με τους εργάτες. Να τιμήσουμε τη φετινή Πρωτομαγιά, δίνοντας μέσα από το αντιπολεμικό κίνημα, τη δική μας ταξική απάντηση στη βαρβαρότητα του πολέμου.
της Κ.Π.