Αντιφασιστική Φρουρά | Τεύχος 73 | ΑΠΡ 2026
Ο πόλεμος που εξελίσσεται σήμερα στη Μέση Ανατολή δεν είναι «ακόμα ένα» επεισόδιο γεωπολιτικής έντασης, ούτε μια «παρέκκλιση» της διεθνούς τάξης. Η επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν, η εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο, η καταστροφή της Γάζας και η πολεμική εμπλοκή περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων δεν αποτελούν ξεχωριστά γεγονότα. Είναι η έκφραση μιας νέας παγκόσμιας συνθήκης όπου η κρίση του καπιταλιστικού συστήματος, η όξυνση των ανταγωνισμών και η αδυναμία σταθερής αναπαραγωγής της ισχύος οδηγούν σε διαρκή πόλεμο. Πρόκειται για μια συνολική διαδικασία αναδιάταξης των όρων κυριαρχίας. Η στρατιωτική επέμβαση, η κατάρρευση της διπλωματίας και η οικονομική αστάθεια συνδέονται σε ένα ενιαίο σχέδιο επιβολής χάους από τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Η στρατηγική Τραμπ για τη δημιουργία ενός «ελεγχόμενου» χάους ως διέξοδο από την οικονομική κρίση ήδη αναδεικνύει ότι οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, όχι μόνο δεν φέρνουν «λύση», αλλά τη μετατρέπουν σε ανεξέλεγκτη με οδυνηρές συνέπειες για τους λαούς του κόσμου.
Τίθεται το ερώτημα τι είδους κόσμος συγκροτείται μέσα από αυτή τη διαδικασία: ένας κόσμος σχετικής ισορροπίας με προαπαιτούμενο την υποταγή στον ισχυρό ή ένας κόσμος διαρκούς απορρύθμισης, όπου η ισχύς επιβάλλεται χωρίς προσχήματα και χωρίς όρια πάνω σε κράτη και οικονομίες, αλλά κυρίως στην εργατική τάξη διεθνώς; Και πώς μπορεί να απαντηθεί από ταξική σκοπιά ο όλεθρος ενός γενικευμένου πολέμου;
Για να κατανοηθεί η νέα στρατηγική των ΗΠΑ είναι απαραίτητο να αποδομηθούν ορισμένοι βασικοί «μύθοι» που κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο ή αναπαράγονται μέχρι και από κομμάτια της αριστεράς, ώστε να αναδειχθεί το σχέδιο απορρύθμισης και να εξεταστεί ο ρόλος τόσο των τοπικών δυνάμεων όσο και της ελληνικής εμπλοκής.
Μύθος πρώτος: «η έλλειψη στρατηγικής ενός παράφρονα Τραμπ»
Η αλληλουχία των γεγονότων και η ταχύτητα της παγκόσμιας κλιμάκωσης από τη Βενεζουέλα στο Ιράν είναι αποκαλυπτική. Μόλις ενάμιση μήνα μετά την ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, οι ΗΠΑ μεταφέρουν το κέντρο βάρους στη Μέση Ανατολή βομβαρδίζοντας το Ιράν. Η επίθεση στο Ιράν δεν περιορίζεται σε στρατιωτικά πλήγματα. Συνοδεύεται από στοχευμένες δολοφονίες κορυφαίων αξιωματούχων, ανάμεσά τους και του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επιχειρώντας να αποκεφαλίσει πολιτικά και στρατιωτικά το καθεστώς. Ενώ τη στιγμή που βομβαρδίζουν ενεργειακές εγκαταστάσεις πραγματοποιούν ασφυκτικό αποκλεισμό στην Κούβα. Αυτή η ταχύτητα μετάβασης από τη Λατινική Αμερική στη Μέση Ανατολή δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Δεν πρόκειται για αποσπασματικές ενέργειες, αλλά για εφαρμογή μιας στρατηγικής που αντιμετωπίζει τον πλανήτη ως ενιαίο πεδίο παρέμβασης, όπως δημοσίευσαν τον Νοέμβριο 2025 οι ΗΠΑ στην νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας».
Η διεκδίκηση των σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας, η μετονομασία του «Κόλπου του Μεξικού» σε «Κόλπο των ΗΠΑ», η ενσωμάτωση του Καναδά στον «Χρυσό Θόλο» των ΗΠΑ, η επέκταση επιρροής στην Αρκτική, η «Γάζα – Ριβιέρα» εντάσσονται σε ένα ενιαίο σχέδιο. Όπως αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά από τα χείλη του Καναδού πρωθυπουργού: όποιος δεν βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων (των ΗΠΑ) κινδυνεύει να μετατραπεί σε «λεία». Έτσι, η φαινομενική αστάθεια γίνεται εργαλείο κυριαρχίας.
Η εικόνα ενός απρόβλεπτου ηγέτη και μιας χαοτικής εξωτερικής πολιτικής που αλλάζει καθημερινά συγκαλύπτει την συνεκτική στρατηγική διεθνούς αποσταθεροποίησης. Ο στόχος δεν είναι η επιβολή μιας σταθερής τάξης, αλλά η διάλυση των υπαρχουσών ισορροπιών. Μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκούς κρίσης, οι ΗΠΑ διατηρούν το πλεονέκτημα ότι αποτελούν τη μόνη δύναμη που μπορεί να παρέμβει παντού, στρατιωτικά και οικονομικά.
Το σχέδιο χάους και απορρύθμισης που ξεδιπλώνεται στη Μέση Ανατολή ξεπερνάει την παραδοσιακή ιμπεριαλιστική επέμβαση με στόχο την άμεση κατοχή. Είναι κάτι πιο σύνθετο, είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου καμία δύναμη δεν μπορεί να σταθεροποιηθεί χωρίς την έγκριση των ΗΠΑ. Η λογική αυτή αποτυπώθηκε ξεκάθαρα στη δήλωση Τραμπ ότι «δεν θα υπάρχει πρωθυπουργός χωρίς έγκριση». Δεν πρόκειται για υπερβολή, αλλά για άμεση παρέμβαση στην εσωτερική κυριαρχία των κρατών.
Όμως, ο στόχος δεν περιορίζεται στο Ιράν. Επεκτείνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν. Η απορρύθμιση δημιουργεί ευκαιρίες για επανακαθορισμό συμμαχιών, ανατροπή κυβερνήσεων και επιβολή νέων εξαρτήσεων μέσα από συνθηκολόγηση. Ακόμα και η αστάθεια στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδιαίτερα με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ, δεν αποτελεί παρενέργεια αλλά στοιχείο της στρατηγικής. Η ενεργειακή κρίση ενισχύει την παγκόσμια εξάρτηση από τις αποφάσεις των ισχυρών.
Ακριβώς ένα χρόνο μετά το «κατσάδιασμα» των ευρωπαίων ηγετών από τον αμερικανό αντιπρόεδρο Βανς για να μπουν άμεσα σε πολεμική οικονομία και βιομηχανία, οι ΗΠΑ δια μέσω του πολέμου σπρώχνουν τους συμμάχους τους σε ΝΑΤΟ και ΕΕ να συνδράμουν στρατιωτικά στον Περσικό Κόλπο.
Μύθος δεύτερος: «ο Τραμπ σέρνεται από το Ισραήλ»
Η αντίληψη ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν ως «ουρά» του σιωνισμού απλοποιεί επικίνδυνα την πραγματικότητα. Η στρατηγική των ΗΠΑ δεν καθορίζεται από κάποια εξάρτηση, αλλά από έναν συνολικό σχεδιασμό παγκόσμιας κυριαρχίας. Η επίθεση στο Ιράν, η επέκταση στον Λίβανο και η συνολική περιφερειακή κλιμάκωση εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο, στο οποίο ο σιωνιστικός στρατός λειτουργεί ως επιχειρησιακός βραχίονας.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ για τη Γάζα δεν έρχεται να τερματίσει τον πόλεμο, αλλά να τον αναδιαμορφώσει και λειτουργεί ως μηχανισμός νομιμοποίησης της αμερικανικής κυριαρχίας. Αμφισβητεί και παρακάμπτει διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ και δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο, όπου η ισχύς επιβάλλεται άμεσα. Έτσι, η «ειρήνη» του Τραμπ παρουσιάζεται ως προϊόν ισχύος απέναντι στην Παλαιστινιακή Αντίσταση, όχι ως αποτέλεσμα συμφωνίας. Ενώ είναι ξεκάθαρο ότι συμμετέχουσες χώρες δεν επιδιώκουν την ειρήνη, αλλά συμμετοχή στη μοιρασιά.
Ο «τραμπικός μηχανισμός» έρχεται να μεταμορφώσει τον τρόπο «συνομιλίας» μεταξύ κρατών και οργανισμών και φέρνει την κατάρρευση της διπλωματίας. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της νέας εποχής είναι η αντικατάσταση των παραδοσιακών διπλωματικών καναλιών από έναν προσωποποιημένο μηχανισμό εξουσίας. Η εμφάνιση της Μελάνια Τραμπ σε ρόλο προεδρίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν είναι απλώς μια συμβολική κίνηση. Είναι ένδειξη ότι οι θεσμοί χάνουν τη σημασία τους και αντικαθίστανται από άμεσες, προσωποκεντρικές παρεμβάσεις. Η διπλωματία μετατρέπεται σε προέκταση της πολιτικής ισχύος, χωρίς τους παραδοσιακούς κανόνες και τις ισορροπίες. Η «κανονικότητα» της διεθνούς πολιτικής υποχωρεί μπροστά σε μια νέα μορφή αυθαίρετης επιβολής.
Ένα άλλο βασικό εργαλείο της πολιτικής επιβολής των ιμπεριαλιστών στο Ιράν είναι ο τρόμος. Η έναρξη της επίθεσης με τον βομβαρδισμό δημοτικού σχολείου στην Τεχεράνη, δολοφονώντας 168 νεκρές μαθήτριες, αποτελεί καθοριστική ένδειξη του πολεμικού σχεδιασμού ΗΠΑ και Ισραήλ. Δεν είναι ούτε «λάθος», ούτε «παράπλευρη απώλεια», αλλά συνειδητή πράξη τρομοκράτησης, ένα μήνυμα προς τους λαούς της περιοχής ότι καμία γραμμή δεν είναι απαγορευμένη, με σαφή στόχο να διαλύσει κάθε ηθικό και πολιτικό έρεισμα αντίστασης και να επιβάλει την ιδέα ότι καμία μορφή προστασίας δεν υπάρχει.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ λειτουργεί ως κρίσιμος σύμμαχος, όχι ως καθοδηγητής. Η πρωτοβουλία παραμένει στην αμερικανική στρατηγική, η οποία αξιοποιεί τοπικές δυνάμεις για την επίτευξη ευρύτερων στόχων.
Μύθος τρίτος: «η Ελλάδα σέρνεται από τις ΗΠΑ»
Από τις δηλώσεις Μητσοτάκη για τη Βενεζουέλα «Δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών» και την Νότια Κύπρο «έθεσα ως βασική εθνική προτεραιότητα την ασφάλεια της μεγαλονήσου» μέχρι το «να συνηθίσει η Ευρώπη να βλέπει φέρετρα στρατιωτών» του Δένδια, η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζεται πρόθυμη και δραστήρια στην ενεργή εμπλοκή των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων. Η Ελλάδα δεν αποτελεί παθητικό παρατηρητή των εξελίξεων ούτε εθελόδουλη «ουρά» των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αναβαθμίσει τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο, εντασσόμενη ενεργά στη στρατηγική των ΗΠΑ αλλά εξυπηρετώντας τα συμφέροντα της ελληνικής αστικής τάξης.
Η αποστολή φρεγατών από την Ερυθρά και το Λιβυκό το προηγούμενο διάστημα μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο αυτή τη στιγμή, η ενίσχυση των στρατιωτικών βάσεων με αντιαεροπορικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς σε Σούδα, Κάρπαθο και Αλεξανδρούπολη, καθώς και η αποστολή δυνάμεων σε περιοχές σύγκρουσης, αποκαλύπτουν την σαφή επιλογή για συμμετοχή στον πόλεμο.
Η επίκληση της «εθνικής άμυνας» ή της «προστασίας της Κύπρου» λειτουργεί ως πρόσχημα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ενεργή συμβολή σε μια ευρύτερη στρατηγική. Η κυβέρνηση παρατάσσει τον ελληνικό στρατό και δηλώνει έτοιμη για χτυπήματα, με βλέμμα και στην Τουρκία.
Παράλληλα, η εσωτερική πολιτική προσαρμόζεται στις ανάγκες του πολέμου. Η αυστηροποίηση της υποχρεωτικής στράτευσης και η εισαγωγή εθελοντικής στράτευσης για γυναίκες δείχνουν μια κοινωνία που προετοιμάζεται για μεγαλύτερη εμπλοκή. Η στρατιωτικοποίηση δεν είναι απλώς εξωτερική πολιτική, αλλά μετασχηματισμός της ίδιας της κοινωνίας.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και η εγχώρια αστική τάξη ξερογλύφονται με τον «τραμπισμό». Η αποσταθεροποίηση της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργεί ένα πεδίο όπου πολλοί προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. Είναι σκοπός τους από «μικρός τοπικός παίχτης» η Ελλάδα να αναδειχθεί ως τοποτηρητής και εμπορικός πυλώνας των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Η περιοχή μετατρέπεται έτσι σε ένα πολύπλοκο πεδίο ανταγωνισμών, όπου οι συμμαχίες είναι ρευστές και οι συγκρούσεις πολλαπλές, άρα η επιλογή του στρατοπέδου είναι κρίσιμη και ο ελληνικός αστισμός ποντάρει από νωρίς ως μόνο νικητή τις ΗΠΑ υπό τον Τραμπ.
Μύθος τέταρτος: «ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα με νικητή»
Η ρητορική του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και του σιωνισμού περί πολέμου «κατά της τρομοκρατίας» και της «πυρηνικής απειλής» του Ιράν για την εγκαθίδρυση μιας κάποιας «δυτικής δημοκρατίας με ανθρώπινα δικαιώματα» καταρρέει μπροστά στα γεγονότα. Η συζήτηση περί δικαιωμάτων λειτουργεί ως ιδεολογική κάλυψη της ιμπεριαλιστικής επέμβασης. Δεν υπάρχει καμία συνέπεια σε αξίες ή αρχές μπροστά στις θηριωδίες και τα καταστροφικά σχέδια των ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η σύγκρουση απέκτησε από την πρώτη στιγμή χαρακτήρα αμοιβαίας κλιμάκωσης. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πλήττουν κρίσιμες ιρανικές υποδομές, όπως ενεργειακές εγκαταστάσεις, στρατιωτικά κέντρα, στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος, κυβερνητικά κτίρια. Το Ιράν απαντά με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο και με πυραύλους στο Ισραήλ. Και οι δύο πλευρές σημειώνουν μικρά κέρδη αλλά και σοβαρά προβλήματα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το αρχικό σχέδιο των αμερικανών για σύντομη επέμβαση με υποταγή της ιρανικής κυβέρνησης απέτυχε. Ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης παραμένει υψηλός.
Η ένταση έχει μεταφερθεί στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη. Ο ναυτικός αποκλεισμός από το Ιράν έχει λειτουργήσει ως ενεργειακός στραγγαλισμός για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους και σε μεγάλο βαθμό ολόκληρο τον πλανήτη. Τα στρατιωτικά χτυπήματα σε δομές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν φέρει πάγωμα στην παραγωγή και το εμπόριο επηρεάζοντας άμεσα την παγκόσμια οικονομία. Η ενεργειακή κρίση αποτελεί οργανικό στοιχείο αυτού του πολέμου και οδηγεί μόνο σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Η ενεργειακή κρίση που διαμορφώνεται δεν πλήττει μόνο τις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά το σύνολο της διεθνούς οικονομίας. Η αύξηση των τιμών, η αβεβαιότητα και η μείωση της προσφοράς δημιουργούν ένα ντόμινο επιπτώσεων. Αν το προηγούμενο διάστημα κυριάρχησε ο πληθωρισμός της απληστίας, αυτή τη στιγμή η υπαρκτή συσσώρευση ενεργειακών πόρων θα γίνει πλεονέκτημα στα χέρια των αστών που κατέχουν για υπέρμετρη οικονομική εκμετάλλευση εις βάρος οικονομιών και κοινωνιών. Σε αυτό το περιβάλλον, ο πόλεμος λειτουργεί ως επιταχυντής της κρίσης.
Η σιωνιστική εισβολή στο Λίβανο με πρόσχημα την Χεζμπολάχ αποτελεί ένα δεύτερο μέτωπο του πολέμου. Η επέκταση των βομβαρδισμών στα νότια του Λιβάνου και στην Βηρυτό με τον εκτοπισμό του 20% του πληθυσμού επιβεβαιώνει τη δυναμική της κλιμάκωσης. Ο στόχος εκτός από στρατιωτικός είναι η αποδιάρθρωση των κοινωνικών και πολιτικών δομών που συνδέονται με την ιρανική επιρροή και η κατάληψη εδαφών από τους σιωνιστές όπως ακριβώς εκμεταλλεύτηκαν την ανατροπή καθεστώτος στη Συρία.
Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ παραμένουν επιφυλακτικοί συνέταιροι αλλά δίνουν πλήρη κάλυψη στις ΗΠΑ. Η προσπάθεια γενίκευσης του πολέμου ή επικράτησης στο Ιράν περιλαμβάνει και την Ευρώπη. Ο Τραμπ τους καλεί ανοιχτά να συμμετάσχουν ενεργά στις επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ και στη χρήση στρατιωτικών βάσεων. Ωστόσο, χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα και οι αστικές τους τάξεις δεν ευθυγραμμίζονται με τις ΗΠΑ χωρίς να βεβαιωθούν ότι μπορούν να βγάλουν κέρδη από μια εκτεταμένη πολεμική συμμετοχή.
Σε έναν πόλεμο τέτοιας κλίμακας, καθαρός νικητής υπάρχει μόνο σε ακραία σενάρια, είτε πλήρης κατάρρευση του Ιράν, είτε συνολική ήττα των ΗΠΑ με διάλυση του σιωνιστικού κράτους, οτιδήποτε άλλο σημαίνει παρατεταμένη περίοδο έντασης και γενικευμένη αστάθεια. Σε αυτή την αστάθεια, οι ισχυροί μπορούν να επιβιώσουν και να επιβληθούν, ενώ οι αδύναμοι καταρρέουν. Ακόμα και μια υποτιθέμενη «ειρήνη» θα αποτελεί συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα. Το όποιο σχέδιο ειρήνης δεν αποτελεί λύση, αλλά μετασχηματισμό της σύγκρουσης ή συνθηκολόγηση σε «ειρήνη σκλάβων» όπως προωθείται σε Παλαιστίνη και Βενεζουέλα.
Το στοίχημα της αριστεράς να οργανώσει αντιπολεμικό κίνημα
Η περίοδος κρίσης και πολέμου που απειλεί τους εργάτες σε κάθε γωνιά του πλανήτη δεν αφήνει περιθώρια για ουδετερότητα, αναμονή ή αυταπάτες. Δεν αρκεί η κατανόηση των εξελίξεων, αλλά η διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής υλικής ταξικής απάντησης. Η οικοδόμηση ενός μαχητικού αντιπολεμικού κινήματος με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά αποτελεί το κεντρικό στοίχημα της περιόδου που η πολεμική εμπλοκή κανονικοποιείται και η κοινωνία μετατρέπεται σε παθητικό θεατή ή στρατιώτη. Η αριστερά οφείλει να φέρει μαζικά τον κόσμο της εργασίας στο δρόμο και στο προσκήνιο της ιστορίας. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συγκρότηση κινήματος που θα στοχεύει στην αποδυνάμωση ενός κρίσιμου κρίκου της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας, για εμάς είναι η ίδια η ελληνική συμμετοχή στον πόλεμο. Αυτό σημαίνει σύγκρουση με την πολεμική πολιτική, απονομιμοποίηση των μηχανισμών της και άνοιγμα του δρόμου για βαθύτερες ρήξεις με τους ντόπιους καπιταλιστές. Η υπονόμευση της ελληνικής κυβέρνησης, του ελληνικού στρατού και των ΝΑΤΟϊκών βάσεων να γίνει η ο πυρήνας της αντιπολεμικής δράσης και αφύπνισης. Η εθνική ενότητα πρέπει να προδοθεί μαζικά από τους εργάτες με πρόσημο διεθνιστικό σοσιαλιστικό.
Κ.Μ.