Η αστική τάξη σχεδιάζει το νέο κόσμο μέσα στον πόλεμο και την καταστροφή.
Να προβάλλουμε και να οργανώσουμε την απάντηση του Κομμουνισμού.
Ι. Η παγκόσμια οικονομική κρίση στον κόσμο του Τραμπ 2.0
1. Εισαγωγή
Μέσα στο 2025 και μέσα από τις συνεχόμενες επεμβάσεις των ΗΠΑ έχει προκληθεί μια παγκόσμια σύγχυση και στην αστική τάξη αλλά και στις δυνάμεις της αριστεράς για τη διακυβέρνηση Τραμπ. Οι αναλύσεις χρησιμοποιούν όρους «αναξιόπιστος» ή «αλλοπρόσαλλος» αλλά και «φασίστας». Άρθρα τον παρουσιάζουν πολλές φορές σαν κάποιον που τα έχει χαμένα, ενώ χλευάζονται τα διάφορα memes που παρουσιάζουν πιγκουίνους στην Γροιλανδία ή τον Καναδά ως 51η πολιτεία των ΗΠΑ. Η πλειοψηφία των μεγαλύτερων κρατών του πλανήτη εμφανίζονται πότε ως πειθήνια δουλάκια των ΗΠΑ και πότε σαν κομμάτι απάντησης στην ασυδοσία των ΗΠΑ.
Ο καπιταλισμός ποτέ δεν αφέθηκε σε χέρια ημίτρελων. Ακόμα κι αν βρισκόταν περιστασιακά κάποια ανίκανη ηγεσία το συλλογικό αστικό μπλοκ επέβαλε κάποια άλλη λύση μέσα από τους πυλώνες εξουσίας (είτε «δημοκρατικά» είτε με «πραξικοπήματα»). Στο μεταίχμιο σαρωτικών αλλαγών υπάρχει ένα μικρό διάστημα που το «παλιό» περιβάλλον δεν μπορεί να αναγνωρίσει τις νέες απαιτήσεις, προσκολλάται στο παρελθόν και υποτιμά τις εξελίξεις. Ο Χίτλερ κι ο Μουσολίνι στην αρχή χαρακτηρίζονταν ως δύο ηλίθιοι, γραφικοί και αμόρφωτοι στη δεκαετία του ’20. Το πρόβλημα δεν διορθώθηκε με την ήττα τους στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήδη είχαν σφραγίσει το Μεσοπόλεμο, είχαν συμβάλλει στη συντριβή του κομμουνιστικού κινήματος ως εναλλακτική απάντηση στην καπιταλιστική κρίση και ο κόσμος οργανώθηκε με τα δύο κυρίαρχα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα σε Δύση και Ανατολή.
Η αντιμετώπιση του Τραμπ δεν μπορεί να ειδωθεί ως τακτική μάχη, ως εξαίρεση στο «αστικό περιβάλλον» που υπάρχει σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η διακυβέρνηση Τραμπ αποτελεί την πιο επιθετική εκδοχή απάντηση του κεφαλαίου στην υπαρκτή κρίση και με μεγάλες πιθανότητες να αποτελέσει οδηγό αναδιαμόρφωσης του παγκόσμιου καπιταλιστικού ανταγωνισμού.
2. Η οικονομική κρίση υπονομεύει τη σταθερότητα του καπιταλιστικού συστήματος
Η ανάπτυξη στις χώρες της ΕΕ παραμένει οριακά λίγο πάνω από το 1% αλλά οι ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία εμφανίζονται με ρυθμούς πάνω από 4% (αν και στη Ρωσία περιμένουν ελαφρά μείωση στο 2,5%). Σαν μια πρώτη εικόνα οι χώρες της Ευρώπης εμφανίζονται «πιεσμένες» από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και αυτό δεν είναι λάθος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε τη μεγάλη ευκαιρία στα τέλη του 20ου αιώνα όταν το ευρώ έφτασε να διεκδικεί παγκόσμιο ρόλο. Η Ευρώπη με αυτή τη μορφή έχει πάψει να είναι παγκόσμιος αναμορφωτής των εξελίξεων και διεκδικεί το ρόλο του αυριανού «Μεγάλου Ασθενή», δηλαδή να αποτελέσει λεία των αυριανών ιμπεριαλιστικών μπλοκ. Όμως αυτή η εικόνα είναι μερική και δεν αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης.
Ο χρυσός έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά μεγέθη. Πριν την έναρξη της κρίσης του 2008 η τιμή ήταν 800 δολάρια ανά ουγγιά. Μετά το ξέσπασμα της κρίσης έφτασε σχεδόν τα 2000 δολάρια το 2011. Με την πρόσκαιρη σταθεροποίηση της οικονομίας οι τιμές έπεσαν και εκτινάχτηκαν ξανά με την παγκόσμια καραντίνα το 2020 όταν ο χρυσός έφτασε πάλι τα 2000 δολάρια. Όμως από το 2024 και μετά οι τιμές έχουν φτάσει σε πρωτοφανή μεγέθη. Η τιμή του χρυσού, πλέον, φτάνει τα 5000 δολάρια τον πρώτο μήνα του 2026! Το κεφάλαιο καταφεύγει στον χρυσό για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Ο κυριότερος λόγος είναι όταν δεν υπάρχουν δίοδοι κερδοφορίας. Το οικονομικό εμπάργκο ενάντια στη Ρωσία έχει εκτρέψει το ρωσικό κεφάλαιο προς το χρυσό. Ο πόλεμος δασμών των ΗΠΑ αντίστοιχα οδηγεί στην «αποδολαριοποίηση» του κινεζικού κεφαλαίου. Τα χαμηλά επιτόκια που διεκδικεί μετά μανίας ο Τραμπ από τη FED δεν κάνουν ελκτικά τα αμερικανικά ομόλογα, ενώ οι οικονομικοί κύκλοι προειδοποιούν πως το αμερικανικό χρηματιστήριο ζει μέρες «φούσκας» έχοντας χτυπήσει ιστορικό υψηλό δείκτη.
Κάποιος οικονομολόγος παλαιάς κοπής θα έβαζε πολλές ενστάσεις. Γιατί περιγράφουμε την οικονομία σε κρίση αφού οι δείκτες της δείχνουν καλοί; Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ρυθμό ανάπτυξης σχεδόν στο 5%, τα επιτόκια πέφτουν και προχωρά ο αποπληθωρισμός, το χρηματιστήριο προχωρά κάθε εβδομάδα σε νέο limit up και οι ΗΠΑ φαίνονται να «καθαρίζουν» σιγά – σιγά Μέση Ανατολή, Ουκρανία και Λατινική Αμερική. Όμως αυτό που συμβαίνει είναι το οριστικό τέλος του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης του 20ου αιώνα. Πλέον τα αστικά επιτελεία αναδιαμορφώνουν τους όρους «ανάπτυξης» και «κερδοφορίας» και επιβάλλουν διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης της πραγματικότητας.
3. Τραμπ και προστατευτισμός στις ΗΠΑ
Το Νοέμβριο του 1999 πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη αντιπαγκοσμιοποιητική διαδήλωση. Διαδηλωτές από κάθε μεριά του πλανήτη ακύρωσαν τη συνεδρίαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Για πολλά χρόνια οι συνεδριάσεις του είχαν μεταφερθεί μακριά από αστικά κέντρα για να μην υπάρχουν τέτοια ενδεχόμενα. Ο ΠΟΕ ήταν το βασικό εργαλείο της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης σε όλο τον πλανήτη. Φτάνοντας στο 2026, όμως, ο Τραμπ ανακοινώνει την απόσυρση των ΗΠΑ από 66 διεθνούς οργανισμούς (πχ Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Συμφωνία Παρισιού για το κλίμα, UNESCO) και την σημαντική περικοπή της οικονομικής συνεισφοράς των ΗΠΑ σε άλλους (πχ Ύπατη Αρμοστεία ΟΗΕ για πρόσφυγες) προκαλώντας κατάρρευσή τους. Σε αυτούς δεν περιλαμβάνεται (προς το παρόν ο ΠΟΕ) αλλά ο Τραμπ τον θεωρεί «άχρηστο» και θεωρεί πως η πολιτική “America First” θα οδηγεί σε εξατομικευμένες διαπραγματεύσεις και όχι διεθνείς συμφωνίες. Ο ΠΟΕ σήμερα θεωρείται από μεσαίες χώρες της Δύσης ως εργαλείο άμυνας στον επεκτατισμό των ΗΠΑ.
Η βάση της πολιτικής Τραμπ είναι η κυριαρχία της πολιτικής βούλησης ενάντια στους «νόμους της αγοράς». Οι ΗΠΑ «οφείλουν» να αποκλιμακώσουν τον πληθωρισμό και να δείξουν πως έχουν ισχυρή οικονομία οπότε τα επιτόκια εξωτερικού δανεισμού «οφείλουν» να είναι χαμηλά. Η FED, όμως, και οι Διεθνείς Οικονομικοί Οίκοι δεν έχουν την ίδια εικόνα οπότε υποβαθμίζουν την οικονομία των ΗΠΑ από Aaa σε Aa1 ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού. Αντίστοιχα ο Πρόεδρος της FED Πάουλ επιμένει να αντιστέκεται στη ραγδαία πτώση επιτοκίων. Αυτή η διαφωνία στρατηγικής έχει οδηγήσει σε δικαστική δίωξη του Πάουελ από την αμερικανική κυβέρνηση και απειλές κατά της Moodys των αντίστοιχων οίκων.
Στο εξωτερικό η επιθετική οικονομική πολιτική των ΗΠΑ έχει οδηγήσει σε ένα στρατηγικό standoff. Προφανώς η αμερικανική οικονομία όσο και να υποτιμάται ή να ανεβαίνει το κόστος δανεισμού δεν κινδυνεύει με «χρεωκοπία». Οι ΗΠΑ δεν είναι δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας καπιταλισμός. Δεν υπάρχουν καπιταλισμοί σε ανώτερο οικονομικό ή στρατιωτικό επίπεδο που να την εξαναγκάσουν σε κάποιου τύπου μνημόνιο.
Το εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ ανέρχεται σε πάνω από 12 τρισεκατομμύρια δολάρια (το ελληνικό είναι περίπου 350 δις) και μέσα στο 2026 πρόκειται να εκδώσουν ομόλογα αξίας 9 τρισεκατομμυρίων για να καλύψουν παλαιότερα που λήγουν. Το πρόβλημα βρίσκεται από πού θα βρεθούν τα κεφάλαια να καλύψουν αυτή την αναχρηματοδότηση! Τα ρώσικα κεφάλαια είναι αποκλεισμένα από τις διεθνείς αγορές. Τα κινέζικα κεφάλαια μέσα από τον πόλεμο δασμών έχουν μειώσει τις αγορές αμερικανικών ομολόγων. Αυτή τη στιγμή κατέχει κάτω από 700 δισεκατομμύρια όταν πριν από λίγα χρόνια ξεπερνούσαν τα 1,3 τρισεκατομμύρια. Η λύση, λοιπόν, σε ένα πρώτο επίπεδο είναι η ιαπωνική, η ευρωπαϊκή και η καναδική αγορά.
Η Ιαπωνία βρίσκεται σε τρομακτική κρίση και αναζητά απεμπλοκή. Τα funds σε Σκανδιναβία και Δανία ήδη προωθούν πολιτικές αποδολαριοποίησης. Οι απειλές ευρωπαίων πολιτικών πως θα πουλήσουν αμερικάνικά ομόλογα αν δεχτούν νέους δασμούς από τις ΗΠΑ αποτελεί casus belli και ο Τραμπ απείλησε ευθέως τις ευρωπαϊκές ηγεσίες: «Εάν συνέβαινε αυτό, θα επιβάλλαμε βαριά αντίποινα και έχουμε όλα τα ατού στα χέρια μας». Οι ΗΠΑ πρέπει να αντλήσουν νέα κεφάλαια και αυτά θα προέλθουν από δύο δρόμους: α) είτε θα σπρωχτούν αμερικανικές εταιρείες (πχ Microsoft) να αγοράσουν μαζικά ομόλογα για να συντηρήσουν την αξία τους β) είτε από «συμμάχους» που θα υποκύψουν στη στρατηγική των ΗΠΑ. Στη μία περίπτωση πρέπει να εκτοξευτεί η κερδοφορία των επιχειρήσεων (μέσω δασμών, φοροαπαλλαγών, χτυπήματος της αμερικανικής εργατικής τάξης κλπ), στην άλλη πρέπει να απορροφηθούν οι δυτικοί σύμμαχοι στη στρατηγική των ΗΠΑ.
Και στο εσωτερικό και στη διεθνή σκηνή ο Τραμπ όπως στην κλασσική ταινία Νονός «κάνει προτάσεις που δεν μπορούν να αρνηθούν» οι σύμμαχοι ή εχθροί του.
4. Η ιμπεριαλιστική αναδιαμόρφωση της αστικής πολιτικής. Η πολεμική προετοιμασία του αστισμού.
Οι ΗΠΑ μέσα από την Έκθεση «Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας» που εκδώσαν τον περασμένο Νοέμβρη δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Θεωρούν πως έχουν πετύχει τους στρατηγικούς στόχους στη Μέση Ανατολή αποδιαρθρώνοντας όλους τους αντιπάλους τους και πλέον εστιάζουν στην Ασία και την Κίνα αφού πρώτα «τακτοποιήσουν» την αυλή τους στη Λατινική Αμερική.
Οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται να εγκαθιδρύσουν λειτουργικά καθεστώτα αλλά πρόθυμους κυβερνήτες που θα υλοποιούν τα αμερικανικά συμβόλαια. Μετά την κρίση του 2008 έχουν τελειώσει τα σχέδια ανοικοδόμησης Ιράκ και Αφγανιστάν. Η στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή αφορά, πλέον, να μένει ανοιχτή η μεταφορά της κερδοφορίας των επιχειρήσεων προς τις ΗΠΑ. Αντίστοιχα στη Συρία, στο Ιράν, στο Λίβανο ή στην Υεμένη δεν ψάχνουν έναν ιδεολογικό ομοϊδεάτη να κυβερνήσει αλλά υποταγμένα καθεστώτα. Έτσι στη Βενεζουέλα δεν θα στηρίξουν καμιά Ματσάδο σώνει-και-καλά αλλά αν τους κάνει τη δουλειά κάποια Ροδρίγκεζ ακόμα κι αν προέρχεται από το Τσαβικό κόμμα δεν υπάρχει πρόβλημα.
Η κατοχύρωση των σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας (και αύριο της Αφρικής), η μετατροπή του «Κόλπου του Μεξικού» σε «Κόλπο των ΗΠΑ», η ενσωμάτωση του Καναδά στον «Χρυσό Θόλο» των ΗΠΑ δεν είναι ασυναρτησίες ενός υπερήλικα Προέδρου. Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ εξασφαλίζει ένα μηχανισμό νομιμοποίησης της κυριαρχίας των ΗΠΑ χωρίς τη διαμεσολάβηση του ΟΗΕ ή των ντόπιων αστικών τάξεων και δεν αφορά μόνο τη Γάζα. Οι χώρες που συμμετέχουν στο Συμβούλιο ελπίζουν να βρεθούν στο τραπέζι της μοιρασιάς και να πάρουν ότι κομμάτι «περισσέψει»
Το σχέδιο ειρήνης των ΗΠΑ στην Ουκρανία δεν είναι καθόλου «συμβιβασμός» με τη Ρωσία. Είναι η απευθείας ενσωμάτωση της Δυτικής Ουκρανίας στο αμερικανικό στρατόπεδο. Οι ΗΠΑ θα έχουν απευθείας πρόσβαση στις πλουτοπαραγωγικές πηγές χωρίς τη «διαμεσολάβηση» της Ευρώπης και του ΝΑΤΟϊκού σχηματισμού. Πριν την «πορτοκαλί επανάσταση» η ουκρανική αστική τάξη ήταν διασπασμένη προς δυτική ή ρωσική στρατηγική. Η ρώσικη επέμβαση ήρθε να αποτρέψει την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ «προτείνει» στον Πούτιν να αποδεχθεί πως η μισή Ουκρανία θα αποτελέσει 51η πολιτεία των ΗΠΑ και η Ρωσία κρατά Κριμαία και την ανατολική πλευρά που συνδέεται με αυτή. Η Ουκρανία δεν θα ανήκει στο ΝΑΤΟ αλλά απ’ ευθείας στις ΗΠΑ και στον Τραμπ.
Η Γάζα και η Παλαιστίνη θα χτιστούν από τις αμερικάνικες πολυεθνικές μετατρέποντας τους Παλαιστίνιους σε γκαρσόνια του Τραμπ και του Νετανιάχου. Για όσους/όσες αντισταθούν χτίζεται η πολιτεία της Σομαλινάνδης, ενός προτεκτοράτου των ΗΠΑ/Ισραήλ στο κέρας στης Αφρικής. Όμως το μεγάλο σχέδιο δεν είναι η «Γάζα – Ριβιέρα». Η διάλυση της Συρίας, το χτύπημα στη Χεζμπολάχ αν συνδυαστεί με τον αφοπλισμό των Παλαιστίνιων και των Χούθι, θα έχει απομείνει ένα μοναχικό Ιράν στην περιοχή. Η στρατηγική απορρύθμιση που έχουν πετύχει οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή δημιουργώντας τοπικούς πολέμαρχους αντί συγκροτημένων κρατών σε Αφγανιστάν – Ιράκ – Συρία θα επιτρέψει στις ΗΠΑ μέσα από την πολιτική «διαίρει και βασίλευε» να αποτελεί τη μοναδική «εγγυήτρια δύναμη» στην περιοχή. Το Ισραήλ βλέπει μέσα από τον Τραμπ μια μοναδική ευκαιρία όχι απλά να σπάσει τον αποκλεισμό του από τις αραβικές χώρες αλλά να νομιμοποιήσει τη δυνατότητά του να παρεμβαίνει στην περιοχή χωρίς ιδιαίτερες αντιστάσεις.
Οι ΗΠΑ προετοιμάζονται μέσα από την ενίσχυση της Στρατηγικής Αλυσίδας Νησιών στην Κινεζική Θάλασσα και τον Ειρηνικό. Μέσα από την στρατιωτική ενίσχυση του άξονα Ιαπωνίας – Νότιας Κορέας – Ταϊβάν – Φιλιππίνων – Μαλαισίας και Ταϊλάνδης ώστε να συγκρατηθεί το κινεζικό ναυτικό και η δυναμική του προς την περιοχή. Παράλληλα επιδιώκει την απαγκίστρωση της Ινδίας από τους BRICS. Οι ΗΠΑ δεν έρχονται σε απευθείας αντιπαράθεση με Κίνα ή Ρωσία αλλά αναβαθμίζουν την αντιπαλότητα. Δοκιμάζουν να αποψιλώσουν τις συμμαχίες αυτών των δύο χωρών ώστε να είναι πιο ευάλωτες στις πιέσεις και «διαπραγματεύσεις» με την αστική τάξη των ΗΠΑ.
5. Οι αναδιατάξεις στον καπιταλιστικό ανταγωνισμό
Ο Καναδός πρωθυπουργός ήταν αποκαλυπτικός στο Νταβός. Υποστήριξε πως πάντα το «δίκαιο» ήταν με το μέρος των ισχυρών. Όμως ανάλογα με την ταυτότητα του «συναλλασσόμενου» ή «θύματος» υπήρχε διαφορετική αντιμετώπιση από τους «Διεθνούς Θεσμούς» και τις υπερδυνάμεις. Πλέον «Αν δεν βρίσκεσαι στο τραπέζι, βρίσκεσαι στο μενού» υποστήριξε ο Κάρνεϊ Πρωθυπουργός του Καναδά.
Οι αστικές τάξεις στο δυτικό στρατόπεδο έχουν βρεθεί προ εκπλήξεων. Είχαν συνηθίσει στον κόσμο του νεοφιλελευθερισμού και της ελεύθερης αγοράς, πως οι ΗΠΑ αποτελούν το στρατιωτικό βραχίονα της συμμαχίας και οι υπόλοιπες χώρες αναπτύσσουν τους παραγωγικούς τομείς. Από την ώρα που η κρίση δεν αφήνει περιθώρια μοιρασιάς βλέπουν πως κινδυνεύουν να βρεθούν ως λεία στο τραπέζι των μεγάλων ανταγωνιστών. Η Ευρώπη έπαιξε κεντρικό ρόλο στο διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας και στην αναδιάταξη των Βαλκανίων αλλά τριάντα χρόνια μετά πετιέται έξω από την Ουκρανία παρακολουθώντας αδύναμη τους ανταγωνισμούς ΗΠΑ – Ρωσίας.
Η Γαλλία, η Αγγλία, η Γερμανία όσο κι αν βρίσκονται σε κρίση και υπό πίεση δεν αποτελούν περιθωριακές δυνάμεις. Η Γαλλία έχει πυρηνικό οπλοστάσιο και τη μεγαλύτερη βιομηχανία όπλων στην Ευρώπη. Η Γερμανία αποτελεί το οικονομικό κέντρο της ΕΕ και χωρίς αυτή καταρρέει η ευρωπαϊκή δυναμική. Η Αγγλία είναι ιστορική ιμπεριαλιστική δύναμη και στρατηγικός σύμμαχος των ΗΠΑ. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω η Ευρώπη κατέχει το 1/3 των αμερικανικών ομολόγων και δεν είναι απλή η περιθωριοποίησή της. Παράλληλα η ΕΕ και ο Καναδάς ανακοίνωσαν στο Νταβός την επέκταση των συνεργασιών τους με την Κίνα προκαλώντας οργή στα επιτελεία του Τραμπ.
Η Ρωσία και η Κίνα ως βασικές αναθεωρητικές δυνάμεις του ιμπεριαλιστικού χάρτη δεν εμπλέκονται άμεσα σε επιθετικές κινήσεις κατά των ΗΠΑ. Απείχαν από το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ που επικύρωσε τη «Συνθήκη Ειρήνης» του Τραμπ για τη Γάζα και την υποστήριξη του «Συμβουλίου Ειρήνης» με αιώνιο Πρόεδρο τον Τραμπ. Ιδιαίτερα η Κίνα λειτουργεί όπως οι ΗΠΑ του 19ου αιώνα υποστηρίζοντας το «ελεύθερο εμπόριο» έναντι των αποικιακών πολιτικών. Σε συνεργασία σε διαφορετικά επίπεδα προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα χώρο εκτός δολαρίου και διατραπεζικών συναλλαγών swift ώστε να μην είναι ευάλωτες στα όποια εμπάργκο των ΗΠΑ.
Η επιθετικότητα των ΗΠΑ και αντοχή Ρωσίας – Κίνας διαμορφώνουν έναν χώρο που θα δοκιμάσουν να κινηθούν αστικές τάξεις που δε θέλουν να γίνουν λεία στο ιμπεριαλιστικό τραπέζι. Ως «μικρομεσαίες» δυνάμεις του καπιταλιστικού κόσμου θα δοκιμάσουν να ελιχτούν με πολλαπλές συμμαχίες. Ακόμα, όμως, δεν είμαστε σε οριστική φάση διαμόρφωση των αντίπαλων ιμπεριαλιστικών αντιπάλων. Αστικές τάξεις μπορεί να βρεθούν με τη μία ή την άλλη πλευρά ή και να συντριβούν μέσα από τους αναποτελεσματικούς ελιγμούς. Σε κάθε περίπτωση η τρομαχτική επιθετικότητα των ΗΠΑ και μόνο καθορίζει τους φίλους και εχθρούς της. Αυτή τη στιγμή δεν προβάλλεται κάποια στρατηγική αντιπαλότητα αλλά τακτικοί ελιγμοί από τις άλλες καπιταλιστικές χώρες.
6. Η αναδιαμόρφωση του αστικού πολιτικού δυναμικού
Τα νέο πεδίο ανταγωνισμών για τις αστικές τάξεις του πλανήτη βρίσκεται πολύ μακριά από το «τακτοποιημένο» περιβάλλον του μεταπολεμικού κόσμου. Ο κόσμος ήταν μοιρασμένος και αν ακόμα κάποια περιφερειακή δύναμη αντιστεκόταν στην ιμπεριαλιστική μοιρασιά, υπήρχε άφθονος χώρος για κερδοφορία όλων των πλευρών. Η οικονομική ανάπτυξη του καπιταλισμού δημιουργούσε συνθήκες «μοιρασιάς» της λείας. Μια περιφερειακή αστική τάξη μπορούσε να πάρει ένα κομμάτι της υπεραξίας ακόμα κι αν την μερίδα του λέοντος την έπαιρνε το ιμπεριαλιστικό κέντρο. Η μεταπολεμική «αποαποικιοποίηση» δεν είχε μόνο λαϊκά – αντιιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά αλλά διαμόρφωσε χειραφετημένες αστικές τάξεις σε όλο τον πλανήτη. Ο καπιταλισμός εξαπλώθηκε σε κάθε μεριά του πλανήτη και δεν αφορούσε μόνο το βόρειο ημισφαίριο και την δυτική μεριά του. Πλέον η κρίση δεν αφήνει το παραμικρό περιθώριο. Οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν απευθείας οικονομικά και στρατιωτικά παρακάμπτοντας την κάθε ντόπια αστική τάξη αν δεν αποδεχτεί τον συμπληρωματικό της ρόλο. “America First” κι ότι περισσέψει μόνο στους «πρόθυμους».
Οι αστικές τάξεις οφείλουν να αναδιαμορφώσουν τα πολιτικά τους επιτελεία σύμφωνα με αυτές τις απαιτήσεις. Πρέπει να διαμορφώσουν πολιτικές που να μπορούν με δυναμικό τρόπο να τις οδηγούν στο «τραπέζι» της μοιρασιάς και να μην αποτελούν θήραμα άλλων χωρών. Οι κυβερνήσεις πρέπει να προετοιμάσουν τις κοινωνίες τους ώστε να ανταπεξέλθουν σε πολεμικό περιβάλλον. Οι σύμμαχοι και οι εχθροί να μεταβάλλονται κατά το δοκούν και ανάλογα με τις τακτικές συμμαχίες της αστικής τάξης. Οι πληβείες τάξεις πρέπει να ενσωματωθούν στο περιβάλλον «εθνικής ενότητας» και να είναι έτοιμες να πολεμήσουν ανάλογα με το ποιον εχθρό θα τους υποδείξει η κάθε κυβέρνηση.
Η ενσωμάτωση της ακροδεξιάς στις κυβερνήσεις των δυτικών χωρών την περασμένη δεκαετία ήταν ένα χρήσιμο στάδιο αλλά, πλέον, δεν είναι αρκετό. Όπως έλεγε και ο Υπουργός Άμυνας Δένδιας οι κοινωνίες μας δεν είναι έτοιμες να εμπλακούν σε πόλεμο και πρέπει να ετοιμαστούν γι΄ αυτό. Και σε αυτό το σημείο οι ΗΠΑ βρίσκονται δέκα βήματα μπροστά από τις υπόλοιπες δυτικές κοινωνίες.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει πολλαπλασιάσει την επίθεση στον εσωτερικό εχθρό. Η ανάπτυξη του ICE και της Εθνοφρουράς έχουν διαμορφώσει ένα κράτος εν κράτει κόντρα στα παραδοσιακά κέντρα καταστολής. Ο ICE επιτίθεται στην αστυνομία της Μινεσότα και τον Δημοκρατικό Δήμαρχο που να μην ξεχνάμε αποτελεί το μηχανισμό δολοφονίας του Φλόυντ το 2020. Τα Πανεπιστήμια στραγγαλίστηκαν οικονομικά για να πάψουν να σιγοντάρουν τις φιλοπαλαιστινιάκες διαδηλώσεις των φοιτητών. Φυσικά τα οικονομικά μέτρα έχουν χτυπήσει τα λαϊκά εισοδήματα. Οι δασμοί έχουν ακριβύνει τα προϊόντα, έχουν περικοπεί δαπάνες από την Παιδεία και το ObamaCare αυξάνοντας το κόστος εκπαίδευσης και υγείας για τις πληβείες τάξεις και τα έσοδα κατευθύνονται στις δυνάμεις καταστολής και στις συνεργαζόμενες με τον Τραμπ επιχειρήσεις. Πρέπει να τσακιστεί το όποιο εσωτερικό μέτωπο εθίζοντας την κοινωνία στην καταστολή και υποταγή παράλληλα με την εξωτερική επιθετική πολιτική.
ΙΙ. Το ελληνικό κεφάλαιο και η τραμποποίηση της ΝΔ
1. Η φούσκα «ανάπτυξης» του ελληνικού κεφαλαίου
Η Κυβέρνηση της ΝΔ πανηγυρίζει για τους δείκτες ανάπτυξης, τη μείωση της ανεργίας, την άνοδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος, τα πλεονάσματα και τις πρόωρες αποπληρωμές των Δημόσιων Ομολόγων καθώς και τις συνεχείς αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από τους Διεθνούς Οικονομικούς Οίκους. Όμως όπως και στην περίπτωση των ΗΠΑ έτσι και στην Ελλάδα οι δείκτες αποτελούν υποκειμενική ανάγνωση.
Η «σταθερότητα» της ελληνικής οικονομίας βασίζεται στην πολιτική υποστήριξη της κυβέρνησης από τα αμερικάνικα λόμπι παρά από «αντικειμενική ανάγνωση». Έτσι κι αλλιώς και «ανάπτυξη» του 2,3% που προβλέπεται για το 2025 (έναντι 1,4% της Ευρωζώνης) δεν αποτελεί καμιά λοκομοτίβα που μπορεί να βασιστεί η Ευρώπη. Όπως έχει ομολογήσει ανοιχτά ο Στουρνάρας η ελληνική οικονομία βασίζεται στην Ευρώπη και δεν επηρεάζεται από τους δασμούς των ΗΠΑ γιατί έχει μικρή συμμετοχή στο ΑΕΠ. Όμως βασική προϋπόθεση να συνεχιστεί είναι η Ευρώπη να μην μπει σε εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ γιατί τότε θα πληγεί η ελληνική οικονομία ανεπανόρθωτα. Μόνο η ευρωπαϊκή συνθηκολόγηση άνευ όρων με τις ΗΠΑ θα συνεχίσει την «ανάπτυξη» της Ελλάδας. Όμως κι αυτό δεν αρκεί!
Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας βασίζεται στις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις που ανεβάζουν την απρόσκοπτη κερδοφορία του κεφαλαίου. Όμως ένα μεγάλο τμήμα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης κόβεται από το 2026. Μιας που η ελληνική οικονομία τα «πάει καλά» κόβεται η ενίσχυση από το Ταμείο Ανάπτυξης και Σταθερότητας κι έτσι ρυθμός ανάπτυξης πέφτει στο 1,7% (δηλαδή στα επίπεδα της ευρωζώνης), ενώ το 2029 θα έχει επιβραδυνθεί στο 1,3%. Ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από 2,3% την ώρα που στην Ευρωζώνη προβλέπεται στο 0,9%.
Όμως κι αυτή η «ανάπτυξη» είναι κούφια. Η ανάπτυξη δεν έχει προέλθει από αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων αλλά από κρατικές επιδοτήσεις. Η Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας έβγαλε ανακοίνωση ανησυχίας για την κατάργηση των δημοσίων διαγωνισμών και την επέκταση των απευθείας αναθέσεων. Η «ανάπτυξη» βασίζεται όχι σε αύξηση της εμπιστοσύνης του κεφαλαίου προς το επενδυτικό περιβάλλον αλλά στην πριμοδότηση «δικών μας ανθρώπων».
Η διάλυση του κοινωνικού κράτους και η μεταφορά των δημοσίων δαπανών στις πολεμικές και στην αποπληρωμή του χρέους προς τις τράπεζες έχει πολλαπλά αποτελέσματα. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που δεν έχει καταφέρει να καλύψει την κρίση του 2008. Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά το επίπεδο μισθών είναι από τα τελευταία της Ευρώπης. Την τελευταία πενταετία υπάρχει αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης αλλά με παράλληλη μείωση της αποταμίευσης. Αυτό σημαίνει πως οι έλληνες «τρώνε από τα έτοιμα» μειώνοντας τις αντοχές της οικονομίας στις μελλοντικές συνθήκες.
Όπως και στις ΗΠΑ έτσι και στην Ελλάδα έχουμε μια κρατικά επιδοτούμενη κερδοφορία του κεφαλαίου. Το αστικό μπλοκ σε στρατό – αστυνομία – δικαιοσύνη – τράπεζες – κρατική γραφειοκρατία και επιχειρήσεις διαμορφώνει ένα περιβάλλον κερδοφορίας για τις «συνεργαζόμενες ομάδες». Ειδική νομοθεσία, κρατικές επιδοτήσεις και αστυνομική προστασία φροντίζουν να εξασφαλίσουν «επενδύσεις» και κέρδη. Η διαφθορά αποτελεί πλέον συστατικό στοιχείο της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
2. Διαφθορά και σύγχρονο καπιταλιστικό κράτος
Προφανώς και η διαφθορά στον καπιταλισμό δεν βρέθηκε στον 21ο αιώνα ούτε προήλθε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Πάντα ο καπιταλισμός χτίζει και ένα κομμάτι «περιθωρίου» στο πλάι των «νόμιμων» επιχειρήσεων. Το λαθρεμπόριο, η μαφία, η μαύρη αγορά είναι κομμάτι της καπιταλιστικής αγοράς. Όμως σε περιόδους κρίσης η «παρανομία» αποτελεί οδηγό οικονομικής ανάπτυξης και γίνεται και νομιμοποιημένος ηθικός οδηγός διακυβέρνησης.
Ο Τραμπ μέσα σε ένα χρόνο ανεβοκατεβάζει αμερικανικές σημαίες σε ανεξάρτητες χώρες βομβαρδίζει και απαγάγει πρωθυπουργούς και υπουργούς άλλων χωρών και όλα αυτά στο όνομα της «ειρήνης» και του «δίκαιου». Η κυβέρνηση της ΝΔ έχει οδηγηθεί στην τραμποποιημένη εκδοχή διακυβέρνησης όχι μόνο γιατί θέλει συνειδητά να προσκολληθεί στο «τραπέζι των νικητών». Οι ανάγκες του ελληνικού κεφαλαίου οδηγούν το ελληνικό αστικό πολιτικό δυναμικό προς τις ίδιες κατευθύνσεις.
Η κυβέρνηση για να δημιουργήσει όρους ανάπτυξης στην ελληνική οικονομία έπρεπε να σπρώξει το δημόσιο χρήμα στους δικούς της ανθρώπους και αυτοί χωρίς κόπο να εμφανίζουν κέρδη και «θέσεις εργασίας». Μέσα σε έξι χρόνια τα σκάνδαλα διασπάθισης δημοσίου χρήματος δεν έχουν τελειωμό. Από τα πρώτα χρόνια με τα σκόιλ ελικίκου, τους μεγάλους περίπατους και τα ιατρικά συμβόλαια την περίοδο της καραντίνας έχουμε οδηγηθεί σε ένα καταιγισμό φαγοποτιού που δεν έχει τελειωμό.
Η υποβάθμιση των συγκοινωνιών οδήγησε στη δολοφονία στα Τέμπη. Η ενεργοποίηση του χρηματιστήριου ρεύματος έχει οδηγήσει σε ενεργειακή φτώχεια και 19 νεκρούς πολίτες μόνο τους τελευταίους 2 μήνες του 2025 από αναθυμιάσεις και φωτιές στα σπίτια τους. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι η κορυφή του παγόβουνου που δείχνει πως μοιράζεται το δημόσιο χρήμα σε «παιδιά της ΝΔ» την ώρα που αυτοκτονούν αγρότες από φτώχεια.
Είναι τόσο βαθειά η διαφθορά του ελληνικού κεφαλαίου που έχει ενεργοποιηθεί ακόμα και ο ευρωπαϊκός ελεγκτικός μηχανισμός. Οι ευρωπαίοι εταίροι ανησυχούν πως τα κονδύλια των ευρωπαϊκών προγραμμάτων δεν πηγαίνουν προς κάποιου τύπου ανάπτυξη αλλά στην ανατροφοδότηση του κυβερνητικού μπλοκ εξουσίας. Ακόμα και η κυβέρνηση της Νότιας Κύπρου έχει καταγγείλει τις πρακτικές της ελληνικής κυβέρνησης για την ενεργειακή σύνδεση Ελλάδας – Νότιας Κύπρου – Ισραήλ. Ο νοτιοκυπριακός ΔΕΔΔΗΕ αρνείται να καταβάλει την συνεισφορά του (25 εκατομμύρια ευρώ για το 2025 και άλλα τόσα το 2026) γιατί δεν έχει προχωρήσει κανένα σημείο του έργου από τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις θεωρώντας πως έχουν κατευθυνθεί σε άλλους τομείς. Ο εισαγγελέας που έχει εγκατασταθεί στην Αθήνα έχει πολλή δουλειά!
Η διαφθορά του αστικού μπλοκ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ασυδοσία του δικαστικού και αστυνομικού κόσμου. Μόνο τα δύο τελευταία χρόνια έχουμε 850 καταγεγραμμένες αυθαιρεσίες μπάτσων εκ των οποίων οι 240 αφορούν δωροδοκίες και οι 100 κατάχρηση εξουσίας. Φυσικά σε αυτές δεν περιλαμβάνονται οι δεκάδες καταγγελίες για μπάτσους και ΜΑΤ που χτυπάνε διαδηλωτές. Ούτε οι δεκάδες δολοφονίες προσφύγων στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο και στον Έβρο από τους λιμενικούς.
Όταν ο πρωθυπουργός δήλωνε για τη Βενεζουέλα πως «Δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών» αποτελούσε απλώς συνέχεια της πολιτικής πρακτικής του. Η διαφθορά δεν αποτελεί κάποια περίεργη εκτροπή αλλά αποτελεί συστατικό της ιμπεριαλιστικής επιθετικής τακτικής του κεφαλαίου στη σύγχρονη πραγματικότητα. Την ώρα που το Ισραήλ ανακοινώνει ένα τεράστιο εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο για το 2026, η πολεμική βιομηχανία Elbit εκδιώκεται από τα ΝΑΤΟϊκά συμβόλαια για διευρυμένο δίκτυο διαφθοράς. Σύμφωνα με τις καταγγελίες η Elbit εξαγόραζε στελέχη στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την προώθηση ισραηλινών συμβολαίων.
Η διαφθορά δεν είναι αποτέλεσμα «φτώχειας» αλλά αίσθησης υπεροχής και πεποίθηση ασυλίας.
3. Η επιθετικότητα του ελληνικού κεφαλαίου
Η ΝΔ έχει καταθέσει μια πολιτική πρόταση προς το αστικό μπλοκ περί «μονόδρομου» υπέρ ΗΠΑ και Τραμπ. Διαμορφώνει μια απάντηση για το ελληνικό κεφάλαιο να μην παρασυρθεί από τις ηθικές και πολιτικές αντιρρήσεις του παλαιού πολιτικού δυναμικού αλλά να συνταχθεί «ψυχή τε και σώματι» με την πλευρά των νικητών των ΗΠΑ – Ισραήλ. Ο ελληνικός αστισμός, πράγματι, δεν βλέπει καμιά εναλλακτική πρόταση περί «πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής» ή δήθεν αναζήτησης «ευρωπαϊκής απάντησης στην ασυδοσία των ΗΠΑ». Ο μόνος προβληματισμός του είναι να μην γίνει βασιλικότερος του βασιλέα και εκτεθεί υπερβολικά έναντι των ευρωπαίων «συμμάχων» του.
Η κριτική που διαμορφώθηκε για την τοποθέτηση του Μητσοτάκη για το «Δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών» δεν ήταν για επιθετικότητα έναντι άλλων κρατών αλλά για υπονόμευση των εθνικών ζητημάτων! Όμως η τοποθέτηση Μητσοτάκη δεν ήταν γλωσσικό ολίσθημα. Όπως και οι δηλώσεις Τραμπ δεν είναι παραληρήματα. Και οι δυο πολιτικοί καθορίζονται από την υπεράσπιση της εθνικής επιθετικότητας της χώρας τους. Ο Μητσοτάκης δεν θέλει να μιλά για τη «νομιμότητα» των ενεργειών του γιατί θέλει να μπορεί να παρακάμπτει το δικαίωμα των προσφύγων για άσυλο, των Παλαιστίνιων για πρόσβαση σε γη και τροφή, των εργαζομένων στο κοινωνικό κράτος.
Τα συνεχή εξοπλιστικά προγράμματα του ελληνικού στρατού δεν είναι με κανένα τρόπο «αμυντικά». Τα χιλιάδες τεθωρακισμένα που «δωρίστηκαν» από την αμερικανική κυβέρνηση είναι άχρηστα στο ελληνικό χώρο αλλά αποτελούν χρήσιμο κομμάτι σε τυχόν επέμβαση σε χώρες όπως την Τουρκία. Αντίστοιχα οι νέες φρεγάτες Belharra έχουν οπλικά συστήματα που μπορούν να χτυπήσουν στόχους σε βάθος 1000 χιλιομέτρων και φυσικά δεν αποσκοπούν στη φύλαξη του Αιγαίου.
Η ελληνική κυβέρνηση θέλει να οδηγήσει τον ελληνικό καπιταλισμό έξω από τα όρια των Βαλκανίων. Η σχέση με το Ισραήλ δεν μένει μόνο στην ενεργειακή σύνδεση ή την συνεκμετάλλευση των ΑΟΖ της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά έχει επιβεβαιωθεί η στενή στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών. Δεν είναι μόνο το στρατόπεδο στην Καλαμάτα που χρησιμοποιεί ο σιωνιστικός στρατός για εκπαίδευση. Η ελληνική κυβέρνηση έχει υπογράψει συμβόλαιο ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων όπου θα προμηθευτεί πυραύλους PULSE και το Ισραήλ θα σχεδιάσει και οργανώσει αντιπυραυλική άμυνα.
Το ελληνικό πολεμικό ναυτικό ακολουθεί τα χνάρια του αμερικάνικου και του σιωνιστικού. Το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ παραβιάζοντας κάθε νομιμότητα κούρσευε πλοία της Βενεζουέλας με πρόσχημα το εμπόριο ναρκωτικών. Αντίστοιχα το ναυτικό του Ισραήλ επιτιθόταν σε διεθνή ύδατα σε καράβια που έφερναν βοήθεια στη Γάζα. Η Ελλάδα επιτηρεί τα διεθνή ύδατα της Λιβύης με πρόσχημα τους μετανάστες ενώ έχει έτοιμο σχέδιο κλιμάκωσης αποκλεισμού του λιμανιού του Τομπρούκ. Ο λόγος της ελληνικής επιθετικότητας είναι η συνεργασία Τουρκίας – Λιβύης – Βορείου Κύπρου που έρχεται σε αντίθεση με το συνασπισμό Ελλάδας – Αιγύπτου – Νότιας Κύπρου.
Το ελληνικό κεφάλαιο θέλει να επενδύσει στην ολόψυχη φιλοαμερικάνικη κατεύθυνση ευελπιστώντας πως θα το αναβαθμίσουν σε προνομιακό συνομιλητή στην περιοχή αν συνεχίσει η τουρκική αστική τάξη να κρατά κριτική στάση έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η κυβέρνηση της ΝΔ θα επενδύει όλο και περισσότερο στην εθνικιστική και φιλοπολεμική στρατηγική.
Η αίσθηση «ασφάλειας» του έλληνα πολίτη για τη ΝΔ είναι η ύπαρξη των Belharra και όχι η επόπτευση του σιδηρόδρομου ή τα αντιπλημμυρικά έργα. Ο πολίτης είναι «ασφαλής», σύμφωνα με τη ΝΔ, όταν έχει ισχυρό στρατό κι όχι με ασφαλείς συγκοινωνίες, νοσοκομεία και καθαρά φρεάτια. Ο νέος νόμος για τα στρατό έρχεται να ισχυροποιήσει αυτή την κατεύθυνση. Θέλει να διαμορφώσει ένα κλίμα εθνικής ενότητας όπου η νεολαία να ταυτίζεται με πολεμικές εκστρατείες κι όχι με κοινωνικού αγώνες για δικαιώματα στις πληβείες τάξεις.
4. Πόλεμος και καταστολή κόντρα στο κοινωνικό κράτος
Η ΝΔ έχει επικεντρωθεί στο να μεταφέρει τις κοινωνικές δαπάνες σε επιδοτήσεις στο ιδιωτικό κεφάλαιο και σε πολεμικούς εξοπλισμούς.
Η αγοραστική δύναμη των πληβείων τάξεων συρρικνώνεται όλο και περισσότερο. Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ ο μισθός στην Ελλάδα είναι το 60% του ευρωπαϊκού Μ.Ο. την ώρα που το 2009 ήταν το 92%. Το 2025 το 18,5% των οικογενειών δεν έχει επαρκή θέρμανση και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά ξοδεύουν το 51% του εισοδήματος τους για στέγαση.
Παράλληλα η κυβέρνηση διαλύει τα δημόσια νοσοκομεία με μεταφορές προσωπικού, κλείνει τα ΕΛΤΑ παραδίδοντας τα στα ιδιωτικά κούριερ και χτυπά τα ΕΚΑΒ μέσα από αναδιαρθρώσεις οργανογραμμάτων.
Ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται εικονικά. Τα βασικά είδη διατροφής συνεχίζουν να ακριβαίνουν και τα νοίκια είναι σε απλησίαστα επίπεδα. Η θέρμανση και το ρεύμα τρώνε τα υπόλοιπα της μισθοδοσίας που δεν φτάνει ούτε για δεκαπέντε μέρες. Η καθιέρωση του 13ώρου έρχεται ως άλλη μια απορρύθμιση του εργασιακού μεσαίωνα μιας και έχει καταπατηθεί κάθε ίχνος συλλογικής διαπραγμάτευσης με την εργοδοσία.
Το χτύπημα του εργατικού και φοιτητικού κινήματος σε συνδυασμό με την αντικομμουνιστική στρατηγική διαμορφώνουν το πεδίο αγώνα των πληβείων τάξεων. Το χτύπημα των σωματείων, η φάμπρικα των απαγορεύσεων των απεργιών και τα πειθαρχικά σε συνδικαλιστές και φοιτητές διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η πάλη γίνεται είτε συμβολικά είτε βρίσκεται απέναντι σε καταστολή.
Η ΝΔ προσπαθεί να πετάξει την αριστερά, το οργανωμένο ταξικό κίνημα και τις αξίες της ταξικής πάλης από την καπιταλιστική καθημερινότητα. Οι απεργίες και οι διαδηλώσεις πρέπει να αφορούν μια περίεργη μειοψηφία που τροφοδοτείται από την εσωστρέφεια της. Η μάχη με την αστική πολιτική πρέπει να βρει την ισορροπία της ανάπτυξης μαζικού ενωτικού κινήματος με την παράλληλη προώθηση της κομμουνιστικής στρατηγικής.
5. Η ακροδεξιά ως παρακλάδι της ΝΔ
Η ύπαρξη Λατινοπούλου – Βελόπουλου, η θρησκόληπτη ΝΙΚΗ και τα ορφανά της χρυσής αυγής φαίνεται να διαμορφώνουν έναν χώρο στο πλάι της ΝΔ. Παράλληλα κάποιες σποραδικές εμφανίσεις ολιγομελών τραμπούκικων μαθητικών ομάδων με φασιστική αναφορά δημιουργούν ανησυχίες στο ταξικό στρατόπεδο.
Στην πραγματικότητα τα αδιέξοδα της ακροδεξιάς και του φασισμού είναι τεράστια στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα. Η ΝΔ οργανώνει μαζικές δολοφονίες μεταναστών, αναδιοργανώνει τον στρατό με εθνικιστικά προτάγματα, καθιερώνει επιθετικούς στόχους για τον ελληνικό αστισμό. Η ακροδεξιά δεν έχει κανένα ζωτικό χώρο εκτός ΝΔ παρά μόνο σαν περιθωριακός, ιδεοληπτικός θεματοφύλακας της χρυσής αυγής. Μόνη δυνατότητα των τραμπούκων είναι να οργανωθούν σαν έμμισθο παρακράτος τύπου Γκοτζαμάνη – Καλαμπόκα. Τα κόμματα αυτά το μόνο λόγο ύπαρξης που μπορούν να υπηρετήσουν είναι η εφ άπαξ ψήφος εμπιστοσύνης σε μια κυβέρνηση ΝΔ και η μετέπειτα αυτοδιάλυση τους.
Ακόμα και σε χώρες που έχουν υψηλή αναγνωρισιμότητα και παρουσία δυσκολεύονται να περάσουν στο κυβερνητικό μπλοκ. Στη Γαλλία παρ’ όλη την κρίση Μακρόν το σχήμα της Λεπέν δεν μπορεί να πείσει την γαλλική αστική τάξη. Ο γαλλικός καπιταλισμός δεν διακινδυνεύει να παραδώσει τα ηνία σε ένα αδόκιμο σχήμα την ώρα που φουντώνουν οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί. Η Ελλάδα μπορεί να μην έχει το ιστορικό και οικονομικό βάρος της Γαλλίας αλλά τα σχήματα της ακροδεξιάς που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια (χρυσή αυγή, ΛΑΟΣ, ΑΝΕΛ) δεν μπόρεσαν να διαμορφώσουν μια αξιόλογη πολιτική πτέρυγα.
Φυσικά δεν υποτιμούμε ακροδεξιά κινήματα που λειτουργούν ως παραρτήματα της κρατικής μηχανής. Το Vox στην Ισπανία συγκροτεί το δίπολο της δεξιάς αντιπολίτευσης στην Ισπανία συγκροτώντας κινήσεις υπέρ του Ισραήλ και κατά των μεταναστών. Στην Αγγλία τα κινήματα «Unite the Kingdom» γύρω από τον Τόμι Ρόμπινσον δεν αποτελούν «από τα κάτω» φασιστικά ή ρατσιστικά κινήματα αλλά μαζί με τον Νάιτζελ Φάρατζ του Reform UK και του Brexit διεκδικούν την ανασυγκρότηση της δεξιάς στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν είναι τυχαία η ανάμιξη εκ των ΗΠΑ των Μασκ που στη γραμμή Τραμπ προσπαθεί να στηρίξει ακροδεξιές μεταλλάξεις της παραδοσιακής κυβερνητικής δεξιάς.
Η αριστερά στην Αγγλία αποτελεί παγκόσμιο αντι-παράδειγμα αντιμετώπισης αυτής της πολιτικές εξέλιξης. Ακολουθούν την πεπατημένη της δεκαετίας του ’80 λες και έχουν να αντιμετωπίσουν ομάδες σκίνχεντς των γειτονιών που αρκεί να τις απομονώσεις πολιτικά. Αφήνει έξω από την κριτική της την ρατσιστική και ιμπεριαλιστική πολιτική του αγγλικού κράτους που απορρυθμίζει κράτη και κοινωνίες σε όλο τον πλανήτη θεωρώντας πως έχει να αντιπαλέψει κάποια λαϊκίστικη υποκουλτούρα. Η συντριβή των αντιφασιστικών συγκεντρώσεων του περασμένου Σεπτέμβρη δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου «αντικειμενικού» αρνητικού συσχετισμού δυνάμεων αλλά από λάθος πολιτική ανάγνωση και πρόταση. Οι συγκεντρώσεις της αριστεράς χτίστηκαν με όρους φεστιβαλικού πανηγυριού γιατί θεωρούν πως υπάρχει πολιτιστικός ανταγωνισμός για το ποιος θα κυριαρχήσει στις λαϊκές συνειδήσεις. Η συγκέντρωση 100.000 ακροδεξιών δεν χρειάστηκε να επιτεθεί οργανωτικά στους 10.000 αντιφασίστες. Αρκούσαν οι περατζάδες με την αγγλικές σημαίες μέσα από τα μπλοκ της αριστεράς προκαλώντας την απονεύρωση του κινήματος.
Η αντιμετώπιση ενός φασιστικού κινήματος θα χρησιμοποιήσει τα έκτακτα πολιτικά εργαλεία του μαχητικού αντιφασισμού και την έμπρακτη διεκδίκηση του «δρόμου» από τους ναζί. Στην σημερινή πραγματικότητα, όμως, δεν έχουμε φασιστικά κινήματα αλλά ακροδεξιές εκτροπές του αστικού κράτους. Η προετοιμασία του εργατικού κινήματος για τον πόλεμο που προετοιμάζει η αστική τάξη και αντιμετώπιση του εθνικισμού και της στρατηγικής της εθνικής ενότητας δεν είναι ευχολόγια και πολιτιστικά δρώμενα αλλά αναβάθμιση της ταξικής πάλης ενάντια στον πυρήνα του εθνικού κράτους.
ΙΙΙ. Η δημοκρατική και αριστερή αντιπολίτευση
1. Η διεθνής ανασύνταξη της δημοκρατικής αντιπολίτευσης
Μετά από την κατάρρευση της αντιμνημονιακής αριστεράς, πέρασαν αρκετά χρόνια να διαμορφωθεί ξανά μια αντιπολιτευτική πρόταση. Για άλλη μια φορά εμφανίστηκαν οι θεωρίες για το «τέλος του ρεφορμισμού», το «τέλος της σοσιαλδημοκρατίας» και διάφορα κομμάτια της αριστεράς θεωρούσαν πως «μετά το ρεφορμισμό, έρχεται η ώρα μας». Όμως για άλλη μια φορά το κενό δεν καλύπτεται από ιδεοληπτικά σχέδια αλλά υπαρκτές πολιτικές προτάσεις.
Η δεξιά μετατόπιση των Εργατικών ήδη από τη δεκαετία του ’90 δεν γέννησε κάτι καινούριο. Η διάλυση της σοσιαλδημοκρατίας σε Γαλλία και Γερμανία δεν έφεραν την αριστερά του Die Linke. Παρ’ όλα τα αδιέξοδα, όμως, της μεταρρυθμιστικής αριστεράς οι νέες εξελίξεις στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς έφεραν έναν χώρο που φαίνεται να δοκιμάζει να καλύψει μια νέα κεντροαριστερά.
Η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Ισπανίας, ο Μαμντάνι ως σοσιαλιστής δήμαρχος της Νέας Υόρκης, το Νέο Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία και ο Μελανσόν, το «Κόμμα σου» του Κόρμπιν στην Αγγλία, η αριστερή δήμαρχος Κοπεγχάγης Βέλινγκ που νίκησε το κυβερνών σοσιαλδημοκρατικό κόμμα για πρώτη φορά μετά από έναν αιώνα διαμορφώνουν ένα νέο διεθνές ρεύμα παρ’ όλο που δεν έχουν κοινά ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Οι εξελίξεις δεν αφορούν μόνο τον Δυτικό Κόσμο. Οι «ροζ» κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής και τα καθεστώτα τύπου Μπουρκίνα Φάσο βρίσκονται στον ίδιο αξιακό χάρτη.
Η επιθετικότητα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού έχει βάλει νέα ερωτήματα για την αριστερά. Η επιθετική αστική τάξη διαμορφώνει ένα περιβάλλον που ή βρίσκεις έναν άλλο δρόμο ή διαλύεσαι. Η σύγχρονη παγκόσμια αριστερά έχει διαμορφωθεί μακριά από τις επαναστατικές παραδόσεις της κομμουνιστικής εξέγερσης. Μέσα από την παράδοση του σταλινισμού η αριστερά πριν τη διαμόρφωση σχέδιου εξέγερσης έπρεπε αν βρει ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα διακυβέρνησης και αυτό θα γινόταν σε συνεργασία με τα δημοκρατικά τμήματα της αστικής τάξης.
Έτσι, λοιπόν, στις σημερινές συνθήκες τα δημοκρατικά τμήματα της αστικής τάξης που εναντιώνονται στην «τρέλα» του Τραμπ διαμορφώνουν ένα υπαρκτό αστικό κομμάτι που δίνει πλάνο ρεαλιστικής κυβερνησιμότητας. Όπως ανέφερε και ο πρωθυπουργός του Καναδά οι μικρομεσαίες δυνάμεις θα χρειαστούν αν συνταχθούν για να αποτρέψουν την ασυδοσία του μεγάλου ανταγωνιστή.
Η μεταρρυθμιστική αριστερά ποντάρει στο να αναβιώσει ο «παλιός κόσμος» αυτός της συνεννόησης, αυτός που κατανοεί τη δύναμη των ισχυρών αλλά βάζει κανόνες έντιμου ανταγωνισμού. Τα αδιέξοδα αυτής της στρατηγικής είναι τα ίδια με των μικροαστών. Οι μικροαστοί όταν βλέπουν να σφάζονται μεγάλες επιχειρήσεις αναζητούν «κανόνες» ανταγωνισμού μπας και επιβιώσουν. Όμως αυτό που θα γίνει, τελικά, είναι πως θα συνθλιβούν μεταξύ των μεγάλων ανταγωνισμών. Έτσι και σήμερα ο κόσμος δεν μπορεί να γυρίσει πίσω στην περίοδο της «συνεννόησης». Η ένταση των ανταγωνισμών δεν είναι ξεροκεφαλιά, δεν είναι ανηθικότητα κάποιου «τρελού» αλλά πηγάζει από την κρίση του κεφαλαίου.
Αυτό δε σημαίνει πως η παρουσία των δημοκρατικών μαχών είναι αδιάφορη ή αδιέξοδη για το ταξικό κίνημα. Το κίνημα για την Παλαιστίνη, το κίνημα που αναδείχτηκε από το έγκλημα των Τεμπών, οι αντιστάσεις στον ICE μπορεί να μην συγκροτούν ένα αριστερό, ομογενοποιημένο ταξικό κίνημα αλλά διαμορφώνουν όχι μόνο ένα κίνημα αντιπολίτευσης αλλά επαναφέρουν στην ημερήσια διάταξη το θέμα της εξουσίας.
Και αυτό είναι το κρίσιμο ζητούμενο για την αριστερά.
2. Η κρίση της δημοκρατικής αντιπολίτευσης
Ο δημοκρατικός χώρος της αντιπολίτευσης δεν μπορεί να βρει χώρο ανασύνταξης γιατί έχει στρατηγικό αδιέξοδο προς την αστική τάξη.
Ο χώρος ΣΥΡΙΖΑ έχει κονιορτοποιηθεί σε 8 μέρη (ΣΥΡΙΖΑ, ΛΑΕ, ΜΕΡΑ, ΝΕΑΡ, Κωνσταντοπούλου, Κασσελάκης, συνιστώσες εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς και Τσίπρας) και ο λόγος που δεν μπορούν να αποτελέσουν όχημα ανασύνταξης του δημοκρατικού χώρου δεν είναι μόνο η διάρρηξη με τα κοινωνικά κινήματα. Τα κινήματα αντίστασης στη ΝΔ εδώ και 6-7 χρόνια αναζητούν ‘ένα πολιτικό κέντρο που να δώσει ελπίδα ανατροπής του Μητσοτάκη.
Όμως το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στις προσβάσεις στην αστική τάξη. Αυτή την περίοδο δεν υπάρχει κάποια εναλλακτική στρατηγική διαφορετική από την πρόσδεση στον Τραμπ και στην επεκτατικότητα της Δύσης. Το ελληνικό κεφάλαιο δεν έχει τις αμφιβολίες της μνημονιακής περιόδου ούτε χτίζεται με τόσες εναλλακτικές όπως το τουρκικό. Η δυνατότητα να κατατεθεί μια ρεαλιστική πρόταση κυβερνησιμότητας που να εξυπηρετεί στοιχειώδες οικονομικές μεταρρυθμίσεις για τις πληβείες τάξεις (όπως πχ του Μαμντάνι για δωρεάν συγκοινωνίες) σκοντάφτει στα ανελαστικά εξοπλιστικά προγράμματα και στην αποπληρωμή του δημόσιου χρέους που καλοπιάνει τους αμερικανικούς Οίκους και τις γερμανικές τράπεζες.
Οι αμφισβητήσεις από κομμάτια του αστικού μπλοκ βασίζονται στην άνιση μοιρασιά της πίτας των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Μεγάλα επιχειρηματικά κέντρα βλέπουν να καλοτρώγουν οι «φίλοι» της οικογένειας και αυτοί να μένουν απ’ έξω. Η διάσπαση για αυτό το λόγο είναι κρίσιμη για το αστικό στρατόπεδο, δεν καλύπτεται εύκολα με υποσχέσεις, ούτε υπάρχει άφθονο χρήμα για όλους αλλά δεν αρκεί στη σύνταξη δημοκρατικού μπλοκ διακυβέρνησης. Μόνο μέσα από κάποια διεθνή πρόσδεση, από κάποιο μεγαλεπήβολο διεθνές σχέδιο ενάντια στον Τραμπ θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια τέτοια πολιτική πρόταση. Προς το παρόν όλοι οι σχεδιασμοί εμφανίζονται ως μια παραλλαγή του σύγχρονου ΠΑΣΟΚ που δύσκολα μπορούν αν ισχυριστούν κάτι διαφορετικό από τη ΝΔ.
Η κίνηση Καρυστιανού έρχεται να καλύψει αυτό το κενό. Προσπαθεί να διαμεσολαβήσει την κοινωνική αγανάκτηση που συσπειρώθηκε γύρω από το έγκλημα των Τεμπών αλλά αποτελεί μια δεξιά απάντηση σε αυτό το διακύβευμα. Δεν αμφισβητεί την εθνική οικονομική στρατηγική του κεφαλαίου αλλά το κομμάτι της «ανήθικης» εφαρμογής του από το διεφθαρμένο κράτος. Θα ήταν λάθος να ταυτιστεί με ευκολία στο φασισμό και την ακροδεξιά παρ’ όλο που δεν προέρχεται από το αριστερό κίνημα. Περισσότερο πρέπει να ειδωθεί ως δεξιά προσαρμογή της αριστεράς και του κινήματος και φέρνει περισσότερο στο μοντέλο Σάρα Βάγκενκνεχτ στη Γερμανία. Η ανικανότητα της γερμανικής αριστεράς και η κυβερνητική στροφή του Die Linke διαμόρφωσε ένα χώρο που ένα προσωποπαγές κόμμα με ένα λαϊκίστικο πρόγραμμα και με μισορατσιστικές στρατηγικές διεκδίκησε να διαμεσολαβήσει τις πληβείες τάξεις. Αντίστοιχα η Καρυστιανού θα δοκιμάσει να πετύχει την αντιστροφή των πλατειών: δηλαδή την ηγεμονία της «πάνω» πλατείας στην «κάτω».
Το ΚΚΕ έχει εγκαταλείψει την προοπτική εξουσίας και δοκιμάζει να διαμεσολαβήσει την εργατική αγανάκτηση αποδεχόμενο να ζει στην αντιπολίτευση και στα συνδικάτα. Οι Θέσεις του ΚΚΕ για το 22ο συνέδριο θα μπορούσαν να ανήκουν σε οποιαδήποτε οργάνωση της αντικαπιταλιστικής αριστεράς (αν εξαιρέσουμε τις πατριωτικές θέσεις για την ΑΟΖ και την υπεράσπιση της «Ελλάδας» κόντρα στην «επιθετική Τουρκία»). Όμως όσο καλά κι αν περιγράφει την κλιμάκωση της κρίσης, των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, την ακροδεξιά και αντεργατική επίθεση του κεφαλαίου στις πληβείες τάξεις, όσο καυστικός κι αν είναι ο λόγος του ενάντια στην αστική τάξη όταν μπαίνει στην οργάνωση της αντίστασης όλα τα προηγούμενα εξαφανίζονται. Η εργατική τάξη δίνει οικονομικούς αγώνες γύρω από τα συνδικάτα και η πολιτική αντίσταση στην επιθετικότητα του κεφαλαίου παραπέμπεται στις καλένδες. Έτσι όλη γλαφυρή κριτική στον καπιταλισμό καταλήγει μια λογοτεχνική αφήγηση γιατί σύμφωνα με το ΚΚΕ η μάχη αυτή μπορεί να αναβληθεί στο απροσδιόριστο μέλλον κι αυτό δεν θα έχει καμιά επίπτωση στο ταξικό και κομμουνιστικό κίνημα.
3. Εξωκοινοβουλευτική αριστερά και κρίση στρατηγικής
Μετά από δεκαετίες η εξέγερση του γαλλικού Μάη και του Πολυτεχνείου του 1973 αποτελούν ιστορικές αναφορές για την αντικαπιταλιστική αριστερά που όμως έχει αποσυνδεθεί από την οργάνωση εξεγέρσεων. Η προσπάθεια να καλύψουν το κενό που αφήνει πρόσκαιρα η δημοκρατική αντιπολίτευση οδηγεί τμήματα σε αλχημείες και πολιτικές ακροβασίες που δεν έχουν καμία σχέση με τη σοσιαλιστική επανάσταση. Αλλιώς πως μπορούν να εξηγηθούν απίστευτες αναλύσεις γύρω από τον Τραμπ και τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό;
Ξεκινώντας από το ΜΕΡΑ και τον Βαρουφάκη το Σεπτέμβρη του 2025 δήλωνε σε συνέντευξη του πως «ο κόσμος είναι ασφαλέστερος με τη διακυβέρνηση Τραμπ παρά με τους Δημοκρατικούς στην εξουσία». Προφανώς ο Βαρουφάκης αν και εξωκοινοβουλευτική αριστερά δύσκολα ταυτίζεται με την αντικαπιταλιστική αλλά δείχνει πως και σε αυτά τα κομμάτια δεν υπάρχει μεγαλύτερη ταξική καθαρότητα από τις αναλύσεις ΚΚΕ – ΣΥΡΙΖΑ.
Όμως λίγες μέρες αργότερα ο Άλεξ Καλλίνικος του αγγλικού SWP (αδερφού κόμματος του ΣΕΚ) έγραφε σε άρθρο του που αναπαράχθηκε και στο ελληνικό τμήμα για τη συνθήκη ειρήνης του Τραμπ: «..το περίφημο «ειρηνευτικό σχέδιο» 20 σημείων του Τραμπ. Είναι γεμάτο κενά. Όπως το θέτει ο ακαδημαϊκός Εμίλ Χοκαγιέμ, «Πέρα από την συμφωνημένη πρώτη φάση, τα υπόλοιπα εξακολουθούν να μοιάζουν με μενού εστιατορίου που αφήνει άφθονη ασάφεια, περιθώρια για παζάρια και απροσδόκητα εμπόδια. Ένα τέτοιο μενού έχει νόημα μόνο αν ο σεφ λειτουργήσει και ως δίκαιος και πρόθυμος εφαρμοστής… Θα ενεργήσει ο διαβόητα άστατος Τραμπ ως «ο μάγειρας» του Εμίλ Χοκαγιέμ;» Για το SWP το πρόβλημα Τραμπ είναι ότι είναι «άστατος» και σημασία είναι να στηριχτεί το παλαιστινιακό κίνημα για να πιεστεί ο Τραμπ!
Αλλά και η Κομμουνιστική Απελευθέρωση έγραφε στην ανακοίνωση της για την ίδια Συνθήκη Ειρήνης: «Το Σχέδιο Τραμπ και η εκεχειρία έχουν ωστόσο θολή κατάληξη, είναι ευμετάβλητα και η επιδίωξη τους είναι να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ και οι προσωπικές φιλοδοξίες του προέδρου τους». Όπως και στο SWP έτσι και στην ΚΟΜ.ΑΠ. οι συνθήκες ειρήνης δεν έχουν ταξικό πρόσημο, δεν αποτελούν αποτύπωση ταξικών συσχετισμών αλλά «έχουν θολή κατάληξη», «έχουν άφθονη ασάφεια» και εξαρτιόνται από την εφαρμογή του «μάγειρα»!
Γιατί ιστορικές οργανώσεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς με πληθώρα έμπειρων στελεχών πέφτουν ταυτόχρονα σε ατοπήματα εγκατάλειψης στοιχειώδους μαρξιστικού αλφάβητου; Δυστυχώς η πίεση να παράξουν ένα πρόγραμμα διαμεσολάβησης της κοινωνικής αντίστασης αποκομμένο, όμως, από τη στρατηγική της επανάστασης τις οδηγεί στον ίδιο δρόμο του «ρεαλισμού». Οι Παλαιστίνιοι πρέπει να ζήσουν, οπότε κάθε ειρήνη είναι ευπρόσδεκτη απέναντι στη γενοκτονία. Το ίδιο και στη Βενεζουέλα: η συνθηκολόγηση Ροντρίγκεζ δίνει στοιχειώδη επιβίωση στο λαό τους Βενεζουέλας. Φυσικά οι στρογγυλοποιήσεις και η «ρεαλιστική» πολιτική αφορά μόνο το εξωτερικό. Στο Ιράν ή στη Συρία είμαστε ανεκτικοί στο «κίνημα» που σηκώνει σημαίες του Σάχη αλλά στην Ελλάδα η δήλωση Καρυστιανού για τις αμβλώσεις την κατατάσσει στην σκληρή ακροδεξιά.
Η αντικαπιταλιστική αριστερά έχει αφομοιώσει τις κινηματικές αντιλήψεις χωρίς πρόσημο κι αυτό δυσκολεύει την στρατηγική ανεξαρτησία της. Η σοσιαλιστική προοπτική δεν ταυτίζεται από άθροισμα αντικυβερνητικών κινημάτων. Τα κινήματα έχουν πρόσημο πολιτικό και αξιακό κώδικα. Το «κίνημα» της ΝΔ με τις συγκεντρώσεις υπέρ του «ΝΑΙ» στο δημοψήφισμα το 2015 δεν αποτελεί χώρο παρέμβασης της αριστεράς κόντρα στην «κυβέρνηση». Η υπαρκτή αντικαπιταλιστική αριστερά δεν έθεσε θέμα πολιτικής εξουσίας τη διετία 2010-2011 όταν υπήρχε επαναστατική κατάσταση και δυσκολεύεται να οραματιστεί τον εαυτό της ως κέντρο πολιτικής εξουσίας της εργατικής τάξης.
Η στρατηγική ανάδειξης των κινημάτων March-to-Gaza και η αγωνιστική πλειοδοσία απέναντι στο ΚΚΕ δεν αρκούν για να συγκροτηθεί μαζικός χώρος για τη σοσιαλιστική επανάσταση.
IV. Η Κομμουνιστική Οργάνωση στην περίοδο επίθεσης του κεφαλαίου
1. Μαζικό κίνημα και οργάνωση πρωτοπορίας
Την ώρα που ο Μαδούρο είχε απαχθεί από τον στρατό των ΗΠΑ η «Αντιπολεμική Επιτροπή Διεθνιστικά Βαλκάνια & Μεσόγειος» έκτιζε καμπάνια χρησιμοποιώντας το σύνθημα του «Όχι στην ειρήνη των σκλάβων! Όχι στην ειρήνη των αποικιών». Το πάγωμα και η απογοήτευση στην αριστερά δεν είναι εύκολο να παρακαμφθεί. Προφανώς και ο Μαδούρο αποτελούσε τον δεξιό συμβιβασμό στην μετά Τσάβεζ περίοδο. Όπως και η Ροντρίγκεζ θα οργανώσει τη συνθηκολόγηση της Βενεζουέλας με τον αμερικάνικό ιμπεριαλισμό. Όμως, δεν αρκεί να περιγράφουμε τη δεξιά μετατόπιση της ρεαλιστικής, μεταρρυθμιστικής αριστεράς. Η δεξιά ή αριστερή στροφή μιας υπαρκτής πολιτικής δύναμης δεν αρκεί να εξηγήσει την ήττα ή τη νίκη του εργατικού κινήματος. Όπως, αντίστοιχα, η ορθή ιδεολογία, ανάλυση, τακτική και στρατηγική δεν εξασφαλίζει νομοτελειακά τη νίκη του εργατικού κινήματος.
Η κατανόηση της επιθετικότητας του κεφαλαίου δεν έρχεται να περιγράψει την ανάγκη συνθηκολόγησης. Όπως δεν χρειάζεται να βαφτίζουμε επαναστατικά κινήματα τις θολές αντιστάσεις της τάξης μόνο και μόνο για να μεγαλώσουμε πρόσκαιρα την αυτοπεποίθηση μας. Και οι δυο αντιλήψεις θα οδηγήσουν τους κομμουνιστές στην απογοήτευση αφού δεν θα υπάρχει ορθή ανάγνωση των καθηκόντων στις δοσμένες συνθήκες.
Παρ’ όλη την κλιμάκωση των πολεμικών ανταγωνισμών ο πλανήτης δεν έχει κυριαρχηθεί από τον εθνικισμό και την προσκόλληση στις πολεμοκάπηλες επιδιώξεις του αστισμού. Το μαζικό κίνημα έστω μέσα από τον ανθρωπισμό και τον πασιφισμό θα δοκιμάσει να αντισταθεί στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Πρωτοποριακές μειοψηφίες θα δοκιμάσουν αγωνιστικές υπερβάσεις και τακτικά μαξιμαλιστικά σχέδια προσπαθώντας να βρουν διέξοδο στις απανωτές ήττες και συμβιβασμούς που θα επεξηγεί η «ρεαλιστική» αριστερά. Αυτές οι πρωτοπορίες δεν μπορούν να συγκροτήσουν από μόνες τους επαναστατικό υποκείμενο. Συνθλίβονται από τον ρεαλισμό της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας και υποχωρούν στο παρασκήνιο μέχρι να ξεπηδήσει κάποιος άλλος κλάδος. Τα περασμένα χρόνια είχαμε τους αγώνες των θεατρικών σχολών με τις καταλήψεις που έσπασαν τους συμβολικούς αγώνες και αποτέλεσαν κρίσιμο οργανωτικό κέντρο για τις κινητοποιήσεις των Τεμπών. Οι αγώνες των Διοικητικών στο ΕΚΠΑ έφερναν το κατέβασμα του γενικού διακόπτη στο κέντρο μηχανοργάνωσης μετατρέποντας μια συμβολική στάση εργασίας σε πραγματικό μπλοκάρισμα. Οι εποχικοί πυροσβέστες κατέλαβαν για ώρες το Υπουργείο και αποχώρησαν μόνο μετά από μαζική εισβολή των ΜΑΤ. Οι ναυτεργάτες της ΠΕΝΕΝ πέταξαν στα σκουπίδια τις δικαστικές απαγορεύσεις της απεργίας τρεις φορές!
Σε διεθνές επίπεδο οι μαζικές κινητοποιήσεις στις ΗΠΑ ενάντια στον Τραμπ και υπέρ της Παλαιστίνης διεκδικούν να ξεπεράσουν την παραδοσιακή συσπείρωση της ακτιβίστικης αριστεράς. Στην Ισπανία και στην Ιταλία συγκροτήθηκαν διαδηλώσεις χιλιάδων κατά της γενοκτονίας στη Γάζα. Στη Λατινική Αμερική παρ’ όλες τις δεξιές μετατοπίσεις της παραδοσιακής αριστεράς το εργατικό κίνημα δεν έχει συντριφθεί από τη δεξιά αντεπανάσταση που οργανώνεται ΚΑΙ από τον Τραμπ. Το καραβάνι Sumud στη Βόρεια Αφρική δεν ήταν κάποιος ακτιβισμός μερικών «επαγγελματιών» αλλά μαζική διαδήλωση χιλιάδων εργατών.
Όμως τα ταξικά κινήματα θα βρεθούν σε αναβαθμισμένες απαιτήσεις. Η αστική τάξη δεν ενδιαφέρεται για πλειοψηφίες. Όπως και στις ΗΠΑ γύρω από τον Τραμπ, έτσι και στην Ελλάδα γύρω από το Μητσοτάκη αλλά και στη Μέση Ανατολή γύρω από το σιωνιστικό κράτος του Ισραήλ θα συγκροτούνται αντιδραστικά μπλοκ με μεγάλη κοινωνική συσπείρωση. Ο Τραμπ και ο Μητσοτάκης παρ’ όλα τα εγκλήματά τους συνεχίζουν να συγκροτούν ένα σταθερό κοινωνικό μπλοκ γύρω τους και που το προετοιμάζουν για πόλεμο ταξικό.
Δεν μπορούμε να αναπολούμε τις εποχές της κοινοβουλευτικής σταθερότητας αλλά να ετοιμάσουμε το δικό μας στρατόπεδο προς αυτή την κατεύθυνση. Πρέπει να αναδεικνύουμε τις δυνατότητες μάχης της εργατικής τάξης προβάλλοντας τα «γιουρούσια της πρωτοπορίας» και όχι μένοντας προσκολλημένοι στο ρεαλισμό του υπαρκτού συσχετισμού δυνάμεων.
2. Οι συμμαχίες των κομμουνιστών
Η οργάνωση των υπαρκτών μαχών χρειάζεται τη μέγιστη ταξική συσπείρωση. Δεν μπορούμε να υποτιμούμε κανένα μικρό ή μεγαλύτερο αγώνα της τάξης ακόμα κι αν φαντάζει συντεχνιακός ή στενά οικονομικός. Η αυτοπεποίθηση της τάξης δεν χτίζεται σε γραφεία αλλά μάσα από κοινούς αγώνες της εργατικής τάξης και της νεολαίας. Η συμμετοχή των κομμουνιστών στα σωματεία και στις παρατάξεις της αριστεράς είναι ένα πρώτο μίνιμουμ επίπεδο οργάνωσης της κοινής πάλης.
Προσπαθούμε να αναδείξουμε κοινές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις με μίνιμουμ πολιτικά πλαίσια. Εκτιμούμε πως η κοινή συνεύρεση των εργαζομένων αποτελεί καμβά μάχης χωρίς να υποστέλλουμε το διαφορετικό πολιτικό μας σχέδιο. Οι συγκεντρώσεις των Τεμπών τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2025 στην πλατεία Συντάγματος είναι οδηγός της στρατηγικής κατεύθυνσης.
Φυσικά προς χάριν της ενότητας δεν θα σιγοντάρουμε σεχταριστικές, κομματικές συγκεντρώσεις που δεν αποσκοπούν στη δημιουργία πολιτικών γεγονότων αλλά οικοδόμησης στενού κομματικού μηχανισμού. Για να μπορεί να μετατραπεί μια κομματική πρωτοβουλία σε κινηματικό γεγονός δεν αρκεί μόνο το μέγεθος της συγκέντρωσης. Το ΚΚΕ μπορεί να χτίζει μεγάλες κομματικές συγκεντρώσεις αλλά τις περισσότερες φορές δεν μπορούν να λειτουργήσουν προωθητικά για το κίνημα λόγω της αυτοαναφορικότητας τους.
Θέλουμε να συμμετέχουμε σε επιτροπές πάλης που προωθούν το αντιπολεμικό και εργατικό κίνημα και ξεφεύγουν από το στενό γραφειοκρατικό συντονισμό σωματείων και συνδικαλιστών. Η συνύπαρξη και στήριξη αυτών των επιτροπών ακόμα κι όταν αποτελούν πρωτοβουλία άλλων οργανώσεων αποτελεί αρχή για τους κομμουνιστές. Δεν συμμετέχουμε μόνο σε ότι ελέγχουμε, δεν λειτουργούμε παθητικά ή απορριπτικά σε πρωτοβουλίες άλλων. Πρέπει να στηρίζουμε προωθητικές πρωτοβουλίες για την οργάνωση των αγώνων της πρωτοπορίας της τάξης.
Η οικοδόμηση της Αντιπολεμικής Επιτροπής «Διεθνιστικά Βαλκάνια και Μεσόγειος» (ΑΝΕΔΙΒΑΜ) αποτελεί καινούριο πείραμα της Οργάνωσης μας. Τα τελευταία χρόνια μέσα από το Ουκρανικό και το Παλαιστινιακό δεν μπορούσε να εκφραστεί ένα σημαντικό τμήμα του αντιπολεμικού κινήματος. Το ΚΚΕ έχτιζε ετήσιες συμβολικές διαδηλώσεις, ο χώρος του ΣΥΡΙΖΑ ήταν άφαντος και η αντικαπιταλιστική αριστερά δεν μπορούσε να βρει ένα μίνιμουμ πλαίσιο κινητοποιήσεων. Η κατάρρευση του αντιπολεμικού συντονισμού το καλοκαίρι του 2025 και η αδυναμία όλου του χώρου να οργανώσει μια στοιχειώδη αντιπολεμική υποδοχή στο σιωνιστικό Crown Iris τον περασμένο Αύγουστο αλλά και στην πιθανή επανεμφάνιση του την Πρωτοχρονιά του 2026 μας οδήγησαν στη δημιουργία αυτής της Επιτροπής.
Παρόλη τη μικρή διάρκεια ζωής της και την περιορισμένη εμβέλεια της, μας έχει οδηγήσει σε επαφή με δεκάδες αγωνιστές σε γειτονιές και εργασιακούς χώρους με όρεξη να παλέψουν μαζί μας με αυτό το μίνιμουμ πλαίσιο αντίστασης.
Το είχαμε δει και στις δίκες της Οργάνωσης που αθωωθήκαμε πανηγυρικά! Το είχαμε δει και στη μεγάλη συναυλία στο ΕΜΠΡΟΣ. Η δυναμική και αναγνωρισιμότητα της ΟΡΜΑ είναι πολύ μεγαλύτερη από την εικόνα που έχουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας.
Οφείλουμε να μάθουμε να δουλεύουμε και να παλεύουμε με μαζικούς όρους γιατί έτσι η στρατηγική μας πρόταση αποκτά καλύτερες βάσεις και πειθώ. Φυσικά δεν αρκούν οι καλές προθέσεις. Η κατάσταση του ταξικού συσχετισμού δεν διευκολύνει μαζικές συσπειρώσεις. Η ηττοπάθεια και η απογοήτευση είναι διάχυτη στο ταξικό κίνημα και οφείλουμε να έχουμε τις κατάλληλες απαντήσεις.
3. Οι Κομμουνιστικοί Πυρήνες
Οι κομμουνιστές θα είναι φορείς αντίστασης ή θα ενσωματώσουν τα επιχειρήματα της ηττοπάθειας και απογοήτευσης;
Όσο σημαντικό είναι ο κάθε κομμουνιστής και η κάθε κομμουνίστρια να αποτελούν «κέντρο» στη γειτονιά ή στον κοινωνικό χώρο άλλο τόσο είναι να είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι με εργαλεία και επιχειρήματα ώστε να μην γίνονται κομμάτι του συμβιβασμού. Πρέπει να δούμε πως στην πράξη το κάθε μέλος αποτελεί ανάσα στο υπαρκτό πολιτικό περιβάλλον. Οι απόψεις αντιστέκονται στο ρεαλιστικό συμβιβασμό και αναζητούμε μειοψηφίες οι οποίες είναι διατεθειμένες να διαπραγματευτούν πρωτοποριακές μάχες και να αποτελέσουν κέντρο οργάνωσης αντίστασης στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Δεν οικοδομούμε «ακτιβισμούς». Δεν οργανώνουμε συμβολικούς αγώνες. Δεν εγκλωβιζόμαστε σε αφηρημένες θεωρητικές αναζητήσεις περιμένοντας κάποιες μελλοντικές και απροσδιόριστες ευνοϊκές συνθήκες!
Θέλουμε τους αγώνες της πρωτοπορίας να αποτελέσουν οδηγό των σημερινών μαχών! Θέλουμε να οργανώσουμε τη σοσιαλιστική απάντηση ΣΗΜΕΡΑ απέναντι στον όλεθρο του πολέμου! Θέλουμε να χτίσουμε θύλακες και πυρήνες σε κάθε γειτονιά, σε κάθε πόλη, σε κάθε στρατόπεδο, σε κάθε εργασιακό ή σπουδαστικό χώρο όπου η κομμουνιστική πρωτοπορία θα αναζητεί τρόπους απορρύθμισης της λειτουργίας της κρατικής μηχανής.
Θέλουμε οι κομμουνιστικοί πυρήνες να αποτελέσουν πυρήνες αυτενέργειας και δημιουργικότητας όχι μόνο για τη συγκρότηση ενός αντικαπιταλιστικού κινήματος αλλά και να μπορούν να αναγνωρίσουν πηγές και όργανα αυτοκυβέρνησης.
Η σοσιαλιστική επανάσταση του αύριο χτίζεται σήμερα! Να στρατευθούμε όλοι και όλες σε αυτό σκοπό!